MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ TIẾP CẬN PHƯƠNG TIỆN CÔNG NGHỆ VÀ ỨNG DỤNG PHƯƠNG TIỆN CÔNG NGHỆ TRONG GIẢNG DẠY NHẰM GIÚP TRẺ HỨNG THÚ TRONG HỌC TẬP

1 MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ TIẾP CẬN PHƯƠNG TIỆN CÔNG
NGHỆ VÀ ỨNG DỤNG PHƯƠNG TIỆN CÔNG NGHỆ TRONG
GIẢNG DẠY NHẰM GIÚP TRẺ HỨNG THÚ TRONG HỌC TẬP
A. ĐẶT VẤN ĐỀ: Đất nước Việt Nam ta đang hòa nhập và phát triển cùng với thế giới một
nền kinh tế tri thức và một xã hội thông tin đầy khó khăn và thử thách. Sự phát
triển như vũ bão của ngành khoa học và công nghệ đã đem lại những thành tựu
to lớn trong mọi hoạt động của con người, bên cạnh sự phát triển không ngừng
của khoa học công nghệ đòi hỏi con người phải đa năng, có khả năng xử lý các
vấn đề phát sinh trong cuộc sống một cách nhanh chóng, có hiệu quả. Cùng với
sự đổi mới chung của nghành Giáo Dục thì Giáo Dục Mầm Non nói riêng với
mục tiêu phát triển cũng cần có những đổi mới nhằm phát huy mạnh mẽ hơn
vai trò chủ thể của trẻ để trẻ phát triển về nhiều mặt dưới sự hướng dẫn hợp lý
của người giáo viên.
 Nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân, ngành giáo dục Mầm Non là mắt
xích đầu tiên trong việc thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực và đẩy
mạnh ứng dụng Công nghệ thông tin vào trong giảng dạy . Hiện nay các
trường Mầm non có điều kiện đầu tư, trang bị Tivi, đầu video, xây dựng phòng
đa năng với hệ thống máy tính, nối mạng Internet…tạo diều kiện cho người
giáo viên Mầm Non ứng dụng Công nghệ thông tin vào trong giảng dạy . Công
2
nghệ thông tin phát triển đã mở ra những hướng đi mới cho nghành giáo dục
trong việc đổi mới phương pháp và hình thức dạy học.
Là một giáo viên Mầm Non – tôi cũng đã nhận thấy được việc cho trẻ
tiếp cận với công nghệ và ứng dụng Công nghệ thông tin vào trong giảng dạy
không ngừng có ý nghĩa và có tác dụng to lớn trong giáo dục nhằm giúp trẻ
phát triển toàn diện như: trí tuệ, đạo đức, thẩm mỹ…Mặt khác, ứng dụng công
nghệ thông tin còn giúp trẻ nhận biết thế giới xung quanh, giúp trẻ giao tiếp
với mọi người. Bên cạnh đó thì việc làm thế nào để giúp trẻ hứng thú tronghọc
tập, vui chơi,và vận dụng sự hiểu biết và khả năng của trẻ vào hoạt động hằng
ngày. Điều này làm tôi suy nghĩ cố gắng tìm tòi mọi biện pháp như soạn giáo
án điện tử, sáng tác trò chơi điện tử, sưu tầm trò chơi vận dụng vào các hoạt
động hằng ngày nhằm kích thích trẻ tự nguyện tham gia vào hoạt động một
cách tích cực, nhẹ nhàng thoải mái . Và để những trẻ ngày càng hứng thú tìm
hiểu, khám phá cũng như tự tin hơn khi đứng trước đám đông tôi quyết định
chọn đề tài “ Một số biện pháp giúp trẻ tiếp cận công nghệ và ứng dụng công
nghệ thông tin vào giảng dạy”, với mong muốn đưa những hình thức mới lạ,
hấp dẫn tới trẻ, để tiếp thu cách dễ dàng đạt hiệu quả tốt.
B. NỘI DUNG:
I/Cơ sở lý luận:
* Chúng ta đang sống trong một xã hội mà người ta gọi là một xã hội tri
thức hay một xã hội thông tin. Máy vi tính và những kỹ thuật liên quan đã
3
đóng vai trò chủ yếu trong việc lưu trữ, truyền tải thông tin và tri thức. Với
những phương tiện công nghệ như: máy vi tính, máy chụp hình, loa, đàn…
Trẻ rất hứng thú khi được tiếp cận với chúng tuy nhiên lòng yêu thích của
các cháu còn ở nhiều mức độ khác nhau. Và việc trẻ hứng thú, ham thích
say mê với công nghệ thông tin như thế nào còn phụ thuộc vào hoàn cảnh
sống, điều kiện gia đình, giáo dục của người lớn xug quanh. Vì thế công
nghệ thông tin cũng là phương tiện phát triển trí tuệ, giáo dục đạo đức, giáo
dục thẩm mỹ, phát triển thể chất và có sự tác động mạnh đến sự tự tin của
trẻ khi bước vào trường phổ thông.
 * Cho trẻ tiếp cận với công nghệ thông tin và ứng dụng công nghệ thông
tin vào trong giảng dạy ở trường Mầm Non được diễn ra rất linh hoạt theo
hai hình thức chính: hình thức trong giờ hoạt động chung và các hoạt động
khác. Việc lựa chọn hình thức cho trẻ làm quen và tiếp cận dựa trên đặc
điểm tình hình của trẻ do đó buộc người giáo viên phải lựa chọn hình thức
cho phù hợp với trẻ làm sao để trẻ dễ dàng tiếp thu.
Qua đó ta thấy được sự cần thiết của việc cho trẻ tiếp cận với công nghệ
và ứng dụng Công nghệ thông tin vào trong giảng dạy và lựa chọn hình thức
cho trẻ làm quen với công nghệ thông tin là yếu tố tạo tiền đề cho sự thành
công sau này.
II/ Thực trạng:
* Thuận lợi :
4
 Trường có đầy đủ cơ sở vật chất phương tiện công nghệ, trang thiết bị,
đồ dùng đồ chơi phục vụ giảng dạy
 Ban giám hiệu luôn sát sao chỉ đạo giáo viên về chuyên môn, thường
xuyên dự giờ thăm lớp để nâng cao chất lượng giảng dạy.
 Bản thân được thường xuyên tham dự những buổi thao giảng, dự giờ, thi
giáo viên giỏi có ứng dụng công nghệ thông tin do trường, phòng giáo dục tổ
chức
 Được sự phối hợp của đồng nghiệp trong việc rèn trẻ cũng như được sự
giúp đở và tài liệu, cách hướng dẫn sử dụng của chị em trong trường và trường
bạn đã giúp tôi về việc thiết kế bài dạy trên máy tính phục vụ cho tiết học .
* Khó Khăn:
 Do Phụ huynh học sinh chủ yếu là làm nông, với tính chất công việc là
bận rộn, chân lấm tay bùn nên ba mẹ bé cũng không có thời gian để rèn trẻ,
cũng chỉ có một số phụ huynh nhà có máy vi tính .
 Có một số cháu nói khuyết tật : như bé Viết Quyền (câm –điếc), Quang
Kiệt, Thúy Mai (chậm nói) … nên có ảnh hưởng đến việc phát âm, tiếp cận
thông tin của trẻ cũng bị hạn chế.
 Nhiều trẻ ở lớp là từ nơi khác chuyển đến nên chưa được qua lớp Mầm
dẫn đến việc rèn trẻ gặp nhiều khó khăn: như bé Minh Nhật, Quỳnh Trâm,Kim
Oanh…
5
 Một số trẻ quá hiếu động nên cũng ảnh hưởng tới việc học tập: bé Hửu
Tường , Thái Bảo, Huỳnh …..
 Qua khảo sát đầu năm khoảng 90% trẻ ở lớp chưa được tiếp xúc với công
nghệ thông tin
Do thấy được những thực tế đó nên tôi đã suy nghĩ và tìm ra các hình thức giúp
trẻ của trẻ tiếp cận và ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy giúp
trẻ hoạt động một cách tích cực như sau:
* Các biện pháp thực hiện đề tài:
Qua thực trạng đó tôi bắt đầu thực hiện nghiên cứu một số hình thức cho trẻ
tiếp cận gồm có các hình thức sau:
- Hình thức cho trẻ làm quen với máy vi tính qua giờ hoạt động chung + ứng
dụng công nghệ thông tin vào tiết dạy.
- Hình thức cho trẻ làm quen với máy vi tính, đàn, …hoạt động khác và qua
góc học tập
- Hình thức cho trẻ làm quen với các hoạt động ngoài giờ - Hình thức cho trẻ làm quen và ứng dụng công nghệ thông tin qua việc tuyên
truyền phối hợp với phụ huynh.
1. Biện pháp giúp trẻ tiếp cận với công nghệ thông tin và những kết
quả đạt được: Để giúp trẻ làm quen và ứng dụng công nghệ thông tin vào trong hoạt động
giảng dạy có hiệu quả . Tôi đã tiến hành một số phương pháp :
6  Nắm đặc điểm tâm sinh lý của trẻ
 Đa số ba mẹ trẻ làm nghề nông nên trẻ ít được tiếp xúc với máy vi tính,
công nghệ thông tin. Bên cạnh đó do cơ tay của trẻ 4 tuổi còn yếu nên đối
với việc gõ bàn phím còn gặp nhiều khó khăn, sử dụng chuột và thực hiện
một số câu lệnh đơn giản như nhấp chuột 2 lần trẻ chưa thực hiện được.
 Mắt trẻ còn yếu nên thời gian tiếp xúc với máy tính rất ngắn không qúa
30 phút đồng thời giáo viên cũng không quên nhắc trẻ khoảng cách cũng
như tư thế khi ngồi trước máy tính.
 Dựa vào những đặc điểm của trẻ, hứng thú khi được học, chơi trên máy
tính, người giáo viên cần phải chọn lọc những tài liệu cũng như trò chơi sao
cho phù hợp lại vừa kích thích trẻ hoạt động hơn.
 Phối hợp cùng phụ huynh
Tuy đa phần lớp tôi gia đình các bé không có máy vi tính vì hoàn cảnh gia
đình còn rất khó khăn nhưng bên cạnh đó cũng có một vài gia đình bé có
máy vi tính như bé: Ngọc Linh, Thùy Linh, Trọng Thiên… Tôi đã tìm hiểu
và trao đổi với phụ huynh hãy mạnh dạn cho các bé làm quen với máy vi
tính và sử dụng một số lệnh căn bản, vì đa phần phụ huynh rất e ngại trong
việc cho trẻ tiếp xúc với máy sớm và sợ bé sẽ phá lung tung, nhưng tôi đã
giải thích và động viên họ phối hợp cùng tôi. Từ đó phụ huynh đã mạnh dạn
cho trẻ làm quen với máy và hướng dẫn bé sử dụng một số lệnh căn bản.
Ngoài ra tôi còn trao đổi với phụ huynh về một số trò chơi trên đĩa phù hợp
7 với trẻ như: bé vui học chữ, bé tập tô màu, Kidsmart…khuyến khích phụ
huynh mua đĩa về cho các cháu chơi.
 Cô trực tiếp hướng dẫn trẻ
Buổi chiều trong giờ hoạt động chiều, giờ trả trẻ, trong khi chờ phụ
huynh đến đón) thấy tôi sử dụng máy vi tính để mở nhạc thiếu nhi, phim hoạt
hình cho trẻ nghe một vài cháu tò mò tiến lại gần và hỏi: “ Cô ơi đây phải tivi
không cô?” Trẻ vẫn còn chưa biết phân biệt đâu là máy tính, đâu là tivi, tôi đã
nhẹ nhàng hướng dẫn và chỉ rõ từng phần của máy vi tính cho trẻ biết . “Đây là
máy vi tính, nó giúp chúng ta rất nhiều việc như: đánh chữ, nghe nhạc, vẽ hình
ngoài ra các con còn có thể chơi rất nhiều trò chơi trên máy rất hay…”
- Rồi tôi giới thiệu qua cho trẻ biết về các bộ phận của máy tính gồm:
màn hình, con chuột, bàn phím, CPU…. Sau đó tôi làm chậm một số thao tác
cho trẻ xem như: khởi động máy, cách rê chuột, nhấp chuột chọn biểu tượng,
thoát chương trình… Rồi tôi chọn một bé nhanh nhẹn lên làm thử thao tác.Tôi
mời bé Trọng Thiên ban đầu bé hơi lúng túng trong việc rê chuột đến biểu
tượng và khó mà nhấp liên tục được 2 cái nên tôi đã chỉ bé nhấp vào rồi nhấn
Enter, tôi đã cầm tay bé thực hiện. Sau đó cho bé tự làm lại vài lần và bé đã
thực hiện hiện được. Vì có một máy nên không thể cho tất cả trẻ đều thực hiện
cùng một lúc được vào những lúc đón trẻ, trả trẻ, giờ chơi tôi đã cùng với giáo
viên đứng lớp với mình lần lượt hướng dẫn cho các bé nắm được một số thao
tác cơ bản về việc sử dụng máy tính.
8  Thông qua trò chơi
Vào giờ hoạt động vui chơi hay hoạt động chiều, giờ trả trẻ thôi thường
cho trẻ được làm quen sử dụng máy vi tính. Để kích thích sự hứng thú của trẻ,
thu hút các bé thì tôi đã mua đĩa “Bé vui học chữ”, “Bé tập tô màu” và về cài
vào máy để cho các cháu chơi, thông qua việc các cháu chơi tô màu, thì các
cháu phải sử dụng những lệnh cơ bản và biết cách sử dụng chuột thành thạo
hơn, qua trò chơi nhỏ tôi còn hướng dẫn các bé thêm một số lệnh như: back
(trở về), xóa hay lưu các bức tranh sau khi tô màu…). Qua trò chơi các cháu
biết cách rê chuột nhanh, chính xác hơn, thậm chí có cháu đã biết nhấp chuột
được 2 cái liên tục. Ngoài ra, qua trò chơi còn phát triển về mặt thẩm mỹ cho
trẻ. Tôi luôn chú ý đến trẻ yếu cho trẻ chơi với trẻ đã biết, đã nắm vững để trẻ
tự học lẫn nhau. Sau khoảng vài tuần lớp tôi đã tương đối biết thực hiện một số
lệnh cơ bản và mạnh dạn hơn khi sử dụng máy.
- Sau một thời gian cho các bé làm quen với máy vi tính, tôi thấy các bé
rất mạnh dạn khi tôi trình chiếu một vài chương trình cho các bạn xem ( tôi
cho trẻ quây quần bên máy vi tính và mở cho trẻ xem vì điều kiện trường
không có máy chiếu).
 a/ Hình thức cho trẻ làm quen với máy vi tính qua giờ hoạt động
chung + ứng dụng công nghệ thông tin vào tiết dạy.
Thời gian của hoạt động chung của lớp Chồi thường không nhiều: 20-25 phút,
có thể kéo dài thêm 5 phút. Vì vậy giờ hoạt động này tôi sử dụng rất nhiều hình
9
thức khác nhau để gây hứng thú cho trẻ, giúp trẻ nhanh chóng hiểu, nhận biết,
khám phá. Trong hoạt động này sử sụng đồ dụng đồ dùng trực quan rất có hiệu
quả. Đồ dùng trực quan có thể là tranh ảnh, mô hình, vật thật…..Đồ dùng trực
quan là yếu tố không thể thiếu được trong việc dạy trẻ, vì trẻ chỉ lĩnh hội kiến
thức khi được trực tiếp tri giác các đối tượng. Đồ dùng trực quan càng đẹp,
càng hấp dẫn thì càng thu hút được trẻ. Nắm bắt được điều này khi cho trẻ hoạt
động học tập nhưng cũng có một số đề tài , ta không thể trực tiếp cho trẻ quan
sát bằng vật thật được ( quan sát một số con vật sống trong rừng, tìm hiểu về
các loài chim…) cũng như muốn đảm bảo được tiết dạy sinh động , trẻ hứng
thú, hoạt động tích cực tôi đã lên mạng Internet tìm tư liệu phục vụ tiết dạy
 Ví dụ: Khi dạy trẻ tìm hiểu một số con vật sống trong rừng: trẻ cần phải
biết tên gọi, hình dáng, các bộ phận, thức ăn, nơi sống, tiếng kêu, thói
quen của các con thú. Nếu sử dụng tranh sẽ rất hạn chế và không mang
lại hiệu quả trẻ hoạt động tích cực . Hiểu được điều này tôi đã tìm tư liệu
và xây dựng tiết dạy trên Powerpoint. Trẻ rất hứng thú khi được quan sát
con sư tử, đặc biệt trẻ tập trung chú ý khi được xem con sư tử chạy đuổi
bắt con nai, sư tử gầm …. Để trẻ không thụ động trong học tập chỉ ngồi
xem và nghe, tôi thường gọi trẻ , dùng những câu hỏi kích thích tư duy
trẻ phát triển và cho trẻ lên sử dụng máy như nhấp chuột để tìm hiểu các
con vật khác, hay lên chơi trò chơi “Tìm thức ăn cho tôi”, trẻ phải nhấp
10
chuột vào những thức ăn mà các con vật thường ăn ( sư tử ăn thịt các
con vật, khỉ ăn chuối, voi ăn mía lá cây…)
 Ứng dụng công nghệ thông tin vào trong tiết dạy giúp trẻ hứng thú
Ví dụ: Với bài dạy Khám phá khoa học các phương tiện giao thông
đường thủy ở chủ đề “Phương tiện giao thông” tôi scan những hình ảnh tàu
thủy, ca nô, ghe…. lên máy vi tính, dưới những hình ảnh có từ kèm theo. Khi
dạy đến phương tiện nào thì hình ảnh đó xuất hiện kèm theo từ, trẻ phương tiện
nào học rồi thì khi nhấp chuột vào những phương tiện đó sẽ chuyển màu. Khi
cô giới thiệu tàu thủy thì hiệu ứng sẽ chuyển màu và xuất hiện ở dạng font to,
hoặc khi phân tích tàu thủy và ghe và so sánh thì 2 phương tiện này sẽ nhấp
nháy, những nét nào giống nhau thì sẽ xuất hiện và có màu giống nhau.
Do đặc điểm của trường Mầm Non An Thái nằm ở vùng sâu vùng xa,
điều kiện vật chất phục vụ số luợng trẻ đông vẫn còn khó khăn hạn chế mỗi lớp
Lá chỉ được 1 máy vi tính nhưng với tinh thần nhiệt huyết yêu nghề và mến trẻ
tôi cũng đã cô gắng khắc phục khó khăn trên dù số máy vi tính ít nhưng trẻ nào
cũng được tiếp xúc với máy ( chia theo nhóm trẻ lên làm quen với máy ). Mặc
dù trường chưa được cấp phát đĩa Kidsmart nhưng được đi tập huấn do phòng
giáo dục tổ chức về chương trình này nên tôi cũng đã ứng dụng vào trong tiết
dạy của mình để tiết dạy thêm phần hiệu quả.
Ví dụ: trò chơi: “ Truy tìm ẩn số”.
11
Trẻ sẽ lên chọn ô số nào mình thích. Ở mỗi ô cửa sổ sẽ có 1 câu đố về hình
dáng phương tiện, (con vật…) của đó. Bạn nào đoán đúng câu đố thì bức tranh
mới hiện ra và dưới mỗi bức tranh sẽ có hình ảnh và trẻ sẽ phải trả lời câu hỏi
của cô dưới bức tranh. Khi đã mở được hết tất cảc các ô cửa sổ thì 1 bạn sẽ
đứng lên kể lại nội dung câu chuyện dựa những bức tranh trên theo suy nghĩ
của trẻ.
Ngày nay việc giảng dạy và ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng
dạy không còn là điều mới mẻ với chúng ta, nhưng ở cấp bậc mầm non thì vấn
đề này chưa được phổ biến rộng rãi, chỉ có ở khối Lá những năm trước và năm
nay là khối Chồi được tiếp cận nhưng cũng chưa nhiều, nhất là đối với những
trường vùng sâu vùng xa như trường tôi. Việc sử dụng đồ dùng trực quan trên
máy vi tính còn mang lại cho trẻ hứng thú và kích thích trẻ tham gia vào hoạt
động hơn nữa bởi trên máy vi tính các hình ảnh xuất hiện và mất đi hay kèm
theo các hiệu ứng mới là hấp dẫn theo ý muốn của giáo viện, trẻ sẽ tập trung sự
chú ý trước những điều mới lạ, tiết học sẽ càng đạt hiệu quả hơn.
 Qua những ví dụ minh họa ở trên, tôi thấy hình thức cho trẻ tiếp cận với
máy vi tính và ứng dụng công nghệ thôn tin vào trong giờ hoạt động chung
hình thức rất cơ bản giúp người giáo viên đạt được mục đích của giờ hoạt
động. Ngoài ra tùy theo nội dung của từng nội dungvà chủ đề mà giáo viên có
thể lựa chọn hình thức tổ chức giờ hoạt động phù hợp nhằm tạo ra cho trẻ một
12
trạng thái thật thoải mái, gần gũi với cuộc sống thực,“học mà chơi, chơi nhưng
mà học”
* Kết quả:
Điều này quả đã mang lại cho trẻ sức hấp dẫn mới lạ, làm trẻ hứng thú
nhiều, tiếp thu được bài học tốt nhanh. Trẻ tích cực hoạt động hơn không còn
nói chuyện trong giờ học, cũng như kích thích được tư duy trẻ phát triển.
b/ Hình thức cho trẻ làm quen với máy vi tính, đàn … hoạt động khác và
qua góc học tập ,hoạt động vui chơi, góc nghệ thuật
Với chương trình giáo dục mầm non mới và đổi mới trong phương pháp
giáo dục thì phương pháp dạy tích hợp nhiều nội dung cũng được lồng ghép
trong một giờ hoạt động chung. Việc cho trẻ tiếp cận với công nghệ thông tin
không chỉ được tiến hành qua các bài thơ, truyện mà còn được dạy thông qua
các giờ hoạt động chung khác như: Tạo hình, Âm nhạc,môn Khám phá khoa
học …
Ví dụ: ở môn Tạo hình: cho trẻ vẽ con vịt, trước khi vẽ tôi cho trẻ xem,
nghe tiếng vịt kêu trên máy vi tính . Sau đó tôi hướng dẫn trẻ vẽ, trẻ rất hứng
thú và hoạt động tích cực hơn.
Ví dụ : Ở giáo dục âm nhạc với phần trò chơi âm nhạc, tôi sử dụng đàn
để dạy trẻ hát và vận động , khi chơi trò chơi âm nhạc tôi sử dụng máy vi tính
để chơi chiếc đĩa hát kì diệu
1 2 3 3 4 5
13
Ví dụ: tiết khám phá khoa học ( Chủ đề Tết và mùa xuân) dưới mỗi bông
hoa sẽ có 1 hình ảnh trẻ sẽ nhìn hình ảnh và nói lên hoạt động của ngày tết cổ
truyền ở Việt Nam
Hay khi cho trẻ chơi với củng cố ở tiết Khám phá khoa học chủ đề :
Phương tiện giao thông.
Như vậy, cho trẻ tiếp cận với thông tin và ứng dụng thông tin qua giờ
hoạt động chung cũng là hình thức rất cơ bản để giúp trẻ nắm đựơc những kĩ
năng cần thiết khi bước vào trường phổ thông. Bên cạnh đó thì việc tạo môi
3 2
14
trường cho trẻ làm quen cũng giúp trẻ ngày càng tự tin, mạnh dạn tìm hiểu
khám phá cũng không kém phần quan trọng
* Cho trẻ làm quen công nghệ thông tin qua các hoạt động ngoài giờ
Theo lịch sinh hoạt hằng ngày của trẻ vào lúc 3h trẻ sẽ được ra hoạt
động chiều, ngoài việc dạy trẻ theo chương trình phân phối , Tôi còn hướng
dẫn trẻ các thao tác cơ bản khi sử dụng máy vi tính như : nhấp chuột, mở loa,
xóa (delete), quay lại (Back), nhấp đôi chuột…hay chơi các trò chơi trên máy
vi tính : Làm cho hoa đào nở (Excel), đưa thú về chuồng, chọn giày cho bạn
(đĩa Kidsmart)…trẻ rất thích.
 Biện pháp đối với trẻ khuyết tật của lớp
 Đối với trẻ khuyết tật câm – điếc như bé Viết Quyền thì quả thật là
một điều khó khăn cho những người giáo viên chưa được tập huấn qua lớp
giáo dục đặc biệt d