Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português
Một số biện pháp giúp phát huy tính tích cực và khả năng sáng tạo trong hoạt động tạo hình cho trẻ mẫu giáo 5–6 tuổi
4/4/2022, 22:10
Lượt đọc : 997
- . Đặt vấn đề “Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai” Thật vậy, trẻ em luôn là nguồn hạnh phúc của mỗi gia đình, là tương lai của đất nước, của dân tộc và của mỗi quốc gia. Muốn xã hội tồn tại và phát triển văn minh, phồn thịnh thì trước hết phải đặt nền tảng giáo dục lên hàng đầu. Đó chính là nhiệm vụ cần đặc biệt được quan tâm không chỉ đối với gia đình, nhà trường mà còn của toàn xã hội. Như chúng ta đã biết ở trường mầm non có rất nhiều các hoạt động giáo dục nhằm phát triển toàn diện cho trẻ. Trong đó, hoạt động tạo hình là một hoạt động chủ đạo có ý nghĩa giúp trẻ phát triển khả năng tư duy, sáng tạo, trí tưởng tượng cao nhất. Tuy nhiên để trí tưởng tưởng, khả năng sáng tạo của trẻ có thể bay cao, bay xa thì người lớn chúng ta, đặc biệt là giáo viên mầm non phải là những người định hướng và giúp trẻ trở thành một tài năng trong lĩnh vực nghệ thuật. Hoạt động tạo hình không những giúp trẻ hình thành những kỹ năng, kỹ xảo mà còn hình thành cho trẻ những đức tính tốt như: biết yêu cái đẹp, biết trân trọng cái đẹp và muốn tạo ra cái đẹp, hướng trẻ đến “Chân, thiện, mĩ”. Ngoài ra hoạt động tạo hình còn là phương tiện để thực hiện các hoạt động giáo dục cho trẻ một cách hiệu quả. Trong đó, quá trình thực hiện hoạt động tạo hình giúp trẻ phát triển sáng tạo và tưởng tượng những cảnh vật, hiện tượng xung quanh trẻ mà trẻ chưa được nhìn thấy để sáng tạo ra những tác phẩm riêng của trẻ. Khi trẻ thực hiện các kỹ năng vẽ, nặn, cắt dán sẽ giúp cho cơ tay của trẻ phát triển ( phát triển vận động tinh), bàn tay của trẻ nhanh nhẹn và khéo léo hơn. Qua hoạt động tạo hình cũng tập cho trẻ tính gọn gàng, tỉ mỉ, cẩn thận và tính kiên nhẫn, tạo thói quen nề nếp tốt trong học tập. 1
- Kết quả hoạt động tạo hình đó chính là kiến thức, kinh nghiệm mà trẻ tích lũy được trong cuộc sống hằng ngày, trong các hoạt động nhận thức khác. Hoạt động tạo hình là hoạt động sáng tạo trong đó trẻ làm đạo diễn và thỏa sức thể hiện mình. Chủ trương của ngành giáo dục hiện nay là đổi mới giáo dục ở tất cả các bậc học nói chung và bậc học Mầm non nói riêng. Bản thân tôi đã nắm bắt được những vấn đề đổi mới trong giáo dục mầm non hiện nay như đổi mới nội dung giáo dục, đổi mới môi trường giáo dục và đổi mới cách đánh giá trẻ. Trong đó, đổi mới phương pháp giáo dục là chuyển từ phương pháp “ Lấy giáo viên làm trung tâm” thành phương pháp giáo dục “ lấy trẻ làm trung tâm”. Đây chính là phương pháp dạy học tích cực. Đây là 1 vấn đề đổi mới thiết thực và có tính chất quyết định góp phần thành công trong công tác giáo dục. Trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ tôi đã vận dụng những hiểu biết của mình về phương pháp dạy học tích cực vào các hoạt động giáo dục trẻ ở lớp, đặc biệt là hoạt động tạo hình. Tôi nhận thấy hoạt động tạo hình nó thể hiện rõ tính tích cực sáng tạo của trẻ. Hoạt động tạo hình là phương tiện để trẻ thể hiện những ấn tượng, những hiểu biết, ý muốn của mình về thế giới xung quanh. Chính từ những hiểu biết của tôi về phương pháp dạy học tích cực và khả năng sáng tạo của trẻ trong hoạt động tạo hình. Vì vậy, trong quá trình đứng lớp, bản thân tôi đã tìm ra và tích lũy được một số giải pháp giúp trẻ phát huy hết tính tích cực sáng tạo của mình nhằm đạt được chất lượng cao trong hoạt động giáo dục nói chung và hoạt động tạo hình nói riêng nên tôi đã quyết định chọn đề tài “ Một số biện pháp giúp phát huy tính tích cực và khả năng sáng tạo trong hoạt động tạo hình cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi”. Đó chính là lý do mà tôi chọn đề tài cho bài viết của mình. 2. Giải quyết vấn đề (Nội dung, biện pháp thực hiện) 2.1. Nội dung 2.1.1. Phương pháp dạy cũ Trước đây tôi vẫn dạy trẻ theo phương pháp cũ – lấy giáo viên làm trung tâm, giáo viên dạy trẻ theo nhu cầu, kế hoạch đã đề ra sẵn, áp đặt trẻ học theo cách của giáo viên một cách rập khuôn, cung cấp kiến thức, kỹ năng cho trẻ là chính, ít cho trẻ phát huy tính tích cực và kìm hãm khả năng sáng tạo của trẻ; lúc này cô giáo đóng vai 2
- trò chủ đạo, trẻ chỉ việc ngồi nghe cô truyền đạt kiến thức, trẻ tiếp thu kiến thức nhiều hơn kỹ năng, và trả lời được câu hỏi của cô xem như trẻ đã đạt. Giáo viên sợ tiếp xúc với những cái mới, sợ phải sửa đổi hình thức và phương pháp, sợ trẻ thực hiện không được, sợ phải sử dụng nhiều loại phương tiện trong tiết dạy, sợ t ốn kém, chính vì thế mà trẻ không được tự mình nói lên những suy nghĩ sáng tạo mà phải lặp lại rập khuôn giống cô. Cô giáo chưa thoát ra khỏi cái “tôi” của bản thân để chấp nhận những khuyết điểm của trẻ, khi trẻ thực hiện trong quá trình tạo ra sản phẩm tạo hình cô luôn áp đặt suy nghĩ của mình lên trẻ, bắt trẻ phải thực hiện giống cô, “sao y bản chính”, chính vì thế kìm hãm sự sáng tạo của trẻ. Ưu điểm: Khi dạy theo phương pháp cũ đỡ tốn kém, đỡ tốn thời gian làm đồ dùng. Hạn chế: Trong giai đoạn hiện nay, phong trào đổi mới mục tiêu, nội dung chương trình giáo dục và đào tạo nói chung và chương trình chăm sóc giáo dục M ầm non nói riêng đang được triển khai rộng khắp ở nước ta. Phương pháp dạy luôn chú trọng vào trẻ, trẻ luôn là trung tâm trong mọi hoạt động, nếu vẫn dạy theo phương pháp cũ thì trẻ trở nên thụ động, không tích cực, không thể hiện được tính sáng tạo của riêng mình và trẻ trở nên nhàm chán khi tham gia vào hoạt động tạo hình. 2.1.2. Thực hiện theo phương pháp lấy trẻ làm trung tâm Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về thê ch ̉ ất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm, trí tuệ, thẩm mĩ. Đặc biệt trong năm học 2018 – 2019 ngành giáo dục mầm non tiếp tục thực hiện chuyên đề trọng tâm xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm nhằm giúp trẻ tích cực hứng thú tham gia vào mọi hoạt động, trẻ tự tin tham gia vào hoạt động nhóm, hoạt động cá nhân và hoạt động tập thể. Lúc này trẻ đóng vai trò trung tâm, trong mọi hoạt động, trẻ được tự do thể hiện khả năng của mình, thể hiện ý tưởng và sáng tạo khi tham gia hoạt động cùng bạn. Cô giáo chỉ là người hướng dẫn trẻ, theo dõi, quan sát trẻ, không áp đặt, không bắt buộc trẻ làm theo ý của cô. Có thể nói hoạt động tạo hình là một trong những hoạt động có thể giúp trẻ thỏa sức sáng tạo, thể hiện những gì mình thích qua từng nét vẽ, từng thỏi đất nặn, hay những tờ giấy màu, chiếc lá, những loại màu sắc khác nhau, hay những nguyên 3
- vật liệu mở: lá cây, vỏ trứng, cát màu, hột hạt…. Qua hoạt dộng này trẻ có thể tạo ra sản phẩm mang đậm phong cách riêng của mình mà không nhất thiết phải đi theo lối mòn “sao y bản chính” của giáo viên. 2.2. Cơ sở lý luận Theo nhà bác học vĩ đại người Ucraina Anton Semenovitch Makarenco đã viết những cơ sở căn bản của việc giáo dục con người đã được hình thành trước 5 tuổi, những điều dạy trong thời kỳ này chiếm 90% tiến trình giáo dục cuộc đời, về sau giáo dục vẫn được tiếp tục nhưng đó lại là lúc hái hoa nếm quả, còn những nụ hoa thì được vun trồng ngay trong 5 năm đầu tiên. Trẻ ở lứa tuổi mầm non, mọi khả năng đang được hình thành và phát triển mạnh mẽ, tư duy của trẻ phát triển ở tần số cao nhất của cuộc đời con người, quá trình phát triển tâm lý diễn ra rất phức tạp và nhạy cảm, nó thường xuyên thay đổi, lúc thì hứng thú cao dẫn đến việc trẻ tích cực tham gia vào hoạt động, lại có những lúc trẻ không hứng thú, không tích cực, có thể nói sự hứng thú của trẻ trong giai đoạn này không bền. Chính vì thế trong giai đoạn này người giáo viên mầm non phải hết sức kiên nhẫn, khéo léo, linh hoạt, sáng tạo trong việc tổ chức các hoạt động đa dang, phong phú cho trẻ tham gia một cách tự nhiên “học mà chơi, chơi mà học” Như chúng ta đã biết hoạt động tạo hình là một hoạt động nhận thức đặc biệt mang tính sáng tạo, phản ánh hiện thực đời sống xung quanh của trẻ bằng những hình tượng nghệ thuật. Từ lâu hoạt động tạo hình vốn được xem là một phần quan trọng trong chương trình giáo dục mầm non. Các nhà giáo dục mầm non cho rằng: “ trẻ nhỏ nên tham gia vào các hoạt động sáng tạo nghệ thuật và thưởng thức chiêm ngưỡng sản phẩm của mình và của bạn”. Bởi vì hoạt động tạo hình là nơi trẻ thể hiện mình và cũng là điều kiện giúp trẻ phát triển toàn diện “đức, trí, thể, mỹ”. Chính vì thế phát huy tính tích cực và khả năng sáng tạo cho trẻ mẫu giáo là một việc làm thiết thực và cần thiết! 2.3. Cơ sở thực tiễn 2.3.1. Đặc điểm nhà trường Trường mầm non Thạnh Lộc 2 được công nhận trường chuẩn quốc gia thứ 3 của bậc học mầm non Huyện Vĩnh Thạnh vào năm 2012. Năm học 2017 – 2018 vừa 4
- qua nhà trường đã hoàn thành xong công tác tái chuẩn và được UBND thành phố Cần Thơ công nhận lại trường mầm non đạt chuẩn quốc gia sau 5 năm. Năm học 2018 – 2019, trường sẽ tiếp tục cải tạo lại môi trường, tiếp tục thực hiện chuyên đề “giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”. Trường chỉ có một điểm trung tâm, không có điểm lẻ với tổng số học sinh là 196 cháu gồm 7 nhóm lớp với 16 cán bộ giáo viên, công nhân viên, trình độ giáo viên đạt chuẩn 100%, trên chuẩn 75 %, năm học 2017 – 2018 vừa qua trường tham gia thi hội thi thiết kế môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm được giải III, bên cạnh đó cũng trong năm học vừa qua trường cũng được tặng Cờ thi đua của UBND thành phố Cần Thơ, trường nhiều năm đạt tập thể lao động xuất sắc, chất lượng giảng dạy ngày một nâng cao: Giáo viên nhiều năm liền được công nhận là giáo viên giỏi cấp huyện, cấp thành phố. Tuy nhiên, nguồn nhân lực nhà trường vẫn còn thiếu phải mướn thêm GVHĐ thời vụ, đây cũng là một trong những khó khăn của trường. 2.3.2. Đặc điểm của lớp Năm học 2018 2019 tôi được phân công chủ nhiệm nhóm lớp 56 tuổi của trường, lớp tôi có 34 cháu, trong đó 19 cháu nữ, 15 cháu nam, với độ tuổi đồng đều, đây là một thuận lợi lớn để tôi rèn luyện phát triển kỹ năng thẩm mỹ qua hoạt động tạo hình. Bên cạnh đó, năm nay lớp tôi cũng có một số cháu mới đi học cũng gặp không ít khó khăn cho việc rèn kỹ năng, phát triển sáng tạo cho trẻ , nhưng với lòng yêu nghề, tình yêu thương giành cho các cháu tôi đã không bỏ cuộc, luôn tận tâm, tận lực cho công việc chăm sóc và giáo dục trẻ. 2.3.3. Thuận lợi Bản thân là một giáo viên trẻ, tôi luôn luôn nhận được sự quan tâm, giúp đỡ của Ban giám hiệu về mọi mặt trên phương diện giáo dục: cung cấp đầy đủ trang thiết bị dạy học, tài liệu tham khảo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ… Bên cạnh đó nhà trường cũng tạo mọi điều kiện thuận lợi để giáo viên có thể trao dồi kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ sư phạm qua việc tổ chức các tiết thao giảng, chuyên đề, dự giờ để chị em cùng nhau ngồi lại đóng góp, chia sẻ, rút kinh nghiệm để cùng nhau nắm vững phương pháp giáo dục trẻ. 5
- Là một giáo viên trẻ luôn luôn có tinh thần sáng tạo, thích đổi mới, yêu thích nghệ thuật, có năng khiếu nghệ thuật, nên việc dạy trẻ có phần dễ dàng hơn Ngoài ra, tôi cũng nhận được sự đồng thuận và hỗ trợ kịp thời, tin tưởng, tín nhiệm, phối hợp của các bậc phụ huynh trong việc cùng nhau tìm những nguyên vật liệu mở giúp tôi có thể hoàn thành tốt công tác chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ. Trường ở khu vực nông thôn nên các nguyên vật liệu mở rất dễ kiếm tìm: lá cây, vỏ sò, ốc, vỏ hạt dẻ, các loại hột hạt….nguyên vật liệu đa dạng, phong phú là một trong những cách giúp trẻ có thể thu hút trẻ và giúp trẻ thỏa sức sáng tạo. 2.3.4. Khó khăn Bên cạnh những thuận lợi, tôi cũng gặp rất nhiều khó khăn trong việc giúp trẻ phát huy tính tích cực và khả năng sáng tạo: do các cháu có tư duy, khả năng sáng tạo khác nhau, một số trẻ lần đầu đến lớp nên kỹ năng cầm bút vẫn chưa đúng, kỹ năng vẽ, xé, cắt dán còn yếu, mỗi trẻ khác nhau có khả năng nhận thức khác nhau. Phần lớn phụ huynh là nông dân, trình độ nhận thức chưa cao, chưa hiểu sâu về thẩm mỹ nói chung và môn tạo hình nói riêng nên trong quá trình dạy cũng gặp không ít khó khăn từ phía phụ huynh trong việc hợp tác giữa giáo viên và cha mẹ. 2.4. Các biện pháp đã tiến hành: 2.4.1. Cung cấp kiến thức về cái đẹp, tạo cho trẻ cảm xúc về cái đẹp – thông qua việc tạo môi trường trong và ngoài lớp học đa dạng và phong phú. Có thể khẳng định rằng, việc tạo môi trường học tập đa dạng, phong phú và đảm bảo tính nghệ thuật thẩm mỹ cho trẻ trong hoạt động tạo hình là một trong những biện pháp mang lại hiệu quả cao nhất trong tất cả các hoạt động giáo dục đặc biệt là hoạt động tạo hình. Trong đó môi trường lớp học cũng gây ấn tượng vào trong thế giới tạo hình của trẻ thơ một cách thoải mái và tự tin hơn. Cụ thể, tôi căn cứ vào mục tiêu, nội dung giáo dục của từng chủ đề, đồng thời tận dụng tối đa môi trường, không gian xung quanh lớp học, khai thác một cách triệt để các không gian, thiết bị, đồ dùng, các nguyên vật liệu có sẵn và bổ sung thêm các thiết bị, đồ dùng tự làm. Việc sắp xếp, thay đổi hợp lý các chủ đề được tính toán bảo đảm tính liên kết, hài hòa mang tính nghệ thuật cao, có ý nghĩa giáo dục sâu sắc, để trẻ cảm nhận cái đẹp, cái thực chất của thế giới bên ngoài một cách chủ động, 6
- hiểu biết về cuộc sống đời thực của xã hội hiện nay mà không bị gò bó, từ đó có thể giúp trẻ phát huy tính tích cực , trí tưởng tượng và khả năng sáng tạo tinh tế. Chính vì thế, tôi đã trang trí tạo môi trường nghệ thuật để gây cảm xúc, gây ấn tượng cho trẻ về nghệ thuật tạo hình. Tạo môi trường đẹp trong lớp là để khi trẻ đến lớp ấn tượng đầu tiên tác động vào trẻ là toàn bộ sự bài trí, cách sắp xếp trang trí lớp học của trẻ. Trẻ quan sát xung quanh xem lớp mình có khác gì so với nhà của trẻ không? Có đẹp so với nhà của trẻ không? …Chính môi trường lớp học sẽ tạo ấn tượng khó phai trong mỗi trẻ. Đây là tác động cần thiết để hình thành cảm xúc nghệ thuật cho trẻ. Vì vậy, tôi đã tìm hiểu yêu cầu của chủ đề, căn cứ vào cấu trúc phòng học của lớp mình và đặc điểm tâm lý của trẻ mà tạo ra môi trường nghệ thuật xung quanh trẻ. Với môi trường trong lớp: Các mảng chính trong lớp như mảng chủ đề, các tiêu đề của các góc. Để gây ấn tượng cho trẻ tôi thường sưu tầm, thiết kế các hình ảnh ngộ nghĩnh đáng yêu, có màu sắc đẹp, bố cục hợp lý và có tên thật gần gũi trẻ. Ví dụ: Mảng chủ đề thường ở vị trí chính để trẻ dễ nhìn thấy. Nội dung của mảng chủ đề thường tổng hợp các hình ảnh về chủ đề. Như chủ đề “Gia đình bé yêu”: có cảnh ngôi nhà, vườn rau và các thành viên trong gia đình nắm tay nhau đi dạo. Việc sắp xếp trưng bày đồ dùng, đồ chơi đẹp mắt, ngộ nghĩnh để trẻ được thường xuyên ngắm nhìn giúp trẻ có nhiều cảm xúc về những đồ vật đó. Khi tôi tổ chức cho trẻ vẽ, nặn, xe dán, cắt dán đồ dùng trong gia đình theo ý thích thì giờ hoạt động tạo hình đó cháu sẽ thực hiện một cách tích cực, sáng tạo và sản phẩm của giờ hoạt động đó thật đa dạng. Góc nghệ thuật của lớp tôi trưng bày những sản phẩm đẹp của các cháu về các đề tài vẽ, nặn, xé, dán, tranh cát… trong chủ đề; các sản phẩm cháu tạo ra từ các nguyên vật liệu địa phương, các vật liệu như giấy màu, giấy vẽ, giấy màu, kéo, hồ dán, bút màu, màu nước, lõi giấy, họa báo, hộp sữa chua… để trong các góc chơi hoạt động ngoài trời, hoạt động góc. Cháu được chơi tự do và thể hiện ý tưởng của mình theo ý thích, từ chỗ được tạo hình một cách sáng tạo không bị gò ép đề tài và thời gian tạo hình trẻ sẽ tích cực say sưa hứng thú tạo hình một cách sáng tạo và đây cũng là một cơ hội để tôi phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu tạo hình cho trẻ. 7
- 2.4.2. Nghiên cứu xây dựng kế hoạch giảng dạy, giáo án phù hợp với lớp mình phụ trách: Vận dụng phương pháp đổi mới, tôi luôn tạo điều kiện cho trẻ phát triển và thể hiện hết khả năng sáng tạo của trẻ trong các đề tài tạo hình nhằm phát huy tính tích cực của trẻ, qua đó giúp trẻ khám phá thế giới xung quanh qua các giác quan của trẻ giúp cho trẻ chủ động và sáng tạo hơn. Trước khi tổ chức hoạt động tạo hình tôi luôn chuẩn bị tốt giáo án, chú ý lựa chọn các biện pháp để vận dụng vào từng đề tài, hoạt động cho phù hợp. Như khi nào cho cháu quan sát, đề tài nào cần cho cháu cùng đà
Tin cùng chuyên mục
|
Chủ quản:ỦY BAN NHÂN DÂN PHƯỜNG VIỆT HƯNG Địa chỉ:Khu đô thị Việt Hưng, phường Việt Hưng, Hà Nội Điện thoại:(043)8724033, Fax: 38724618 Email:ubnd_longbien@hanoi.gov.vn |
TRƯỜNG MẦM NON VIỆT HƯNG Địa chỉ:Phố Lệ Mật, tổ 4, Phường Việt Hưng, TP. Hà Nội |
