Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português
Một số biện pháp giáo dục kĩ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ 4-5 tuổi
4/4/2022, 21:23
Lượt đọc : 1.202
- Phần thứ nhất: MỞ ĐẦU I. Đặt vấn đề Học để biết, học để làm, học để chung sống với người khác, học để làm người đang là một trong những vấn đề then chốt của giáo dục hiện nay. Xu hướng giáo dục thế giới đang quan tâm đến việc trang bị cho thế hệ trẻ kỹ năng sống, kỹ năng giao tiếp, ứng xử hiệu quả trước những nhu cầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày, để trẻ biết tự bảo vệ mình, biết giải quyết các vấn đề xã hội. Đồng thời hướng tới một môi trường giáo dục hài hòa, thân thiện cho trẻ trên cơ sở các giá trị cuộc sống. Khi mới sinh ra đứa trẻ nào cũng nhận được sự bao bọc kỹ càng của bố mẹ và những người thân yêu nhất. Gia đình chính là môi trường an toàn cho sự phát triển của trẻ. Tuy nhiên, cùng với thời gian trẻ lớn lên cũng đồng nghĩa với việc tiếp xúc với nhiều môi trường khác nhau ngoài môi trường gia đình. Trong khi đó bố mẹ không thể lúc nào cũng ở bên trẻ 24/24 giờ được. Vì vậy, giáo dục kỹ năng sống nói chung và giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ ngay từ khi còn nhỏ là việc làm rất quan trọng và cần thiết. Cùng với sự tiến bộ của xã hội hiện nay thì việc đòi hỏi trẻ phải có một sự phát triển toàn diện. Ngoài những lượng kiến thức được cung cấp cho trẻ để làm nền tảng thì trẻ còn cần phải có kỹ năng tự bảo vệ bản thân của riêng mình như: Kỹ năng an toàn khi chơi, kỹ năng xử lý khi bị thất lạc… cũng chiếm phần lớn đối với sự phát triển của trẻ. Kỹ năng tự bảo vệ bản thân chính là chìa khóa để giải quyết các vấn đề. Kỹ năng tự bảo vệ bản thân chính là năng lực của mỗi trẻ giúp giải quyết những nhu cầu và thách thức của cuộc sống một cách có hiệu quả. Năm học 2018 – 2019 với kế hoạch thực hiện nhiệm v ụ chung c ủa nhà trường tiếp tục phát động phong trào "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh 2
- tích cực" với yêu cầu tăng cường sự tham gia một cách hứng thú của trẻ trong các hoạt động giáo dục ở nhà trường và ở ngoài xã hội một cách chủ động, sáng tạo. Trong 05 nội dung thực hiện có nội dung rèn luyện kỹ năng sống cụ thể hơn là kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ. Trong năm học này tôi được nhà trường phân công là giáo viên chủ nhiệm lớp Chồi 2 Phân hiệu Ea Tung, cùng với việc nắm bắt tình hình đặc điểm của trẻ trong giai đoạn 45 tuổi, lứa tuổi luôn hiếu kì, ham thích tò mò, khám phá những điều mới lạ và cũng là lứa tuổi mà trẻ dễ gặp phải nhiều mối nguy hiểm nhất bởi trẻ chưa có kỹ năng để thu thập thông tin, phán đoán những mối nguy hiểm có thể xảy ra đối với bản thân. Trong suốt một thời gian dài suy nghĩ làm cách nào để giúp trẻ có kỹ năng tự bảo vệ bản thân một cách tốt nhất, tôi đã tìm hiểu và áp dụng một số biện pháp giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho học sinh lớp mình chủ nhiệm phụ trách và đã thu được những kết quả không nhỏ. Với mong muốn chia sẻ những kinh nghiệm của bản thân trong quá trình giảng dạy tôi đã mạnh dạn viết SKKN với đề tài “ Một số biện pháp giáo dục kĩ năng tự bảo bệ bản thân cho trẻ 45 tuổi tại trường Mầm non Ea Tung” II. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn, tìm các biện pháp giáo dục kĩ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ 45 tuổi. Nhằm góp phần vào việc hình thành và rèn luyện các kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ giúp trẻ có kiến thức cơ bản tự bảo vệ mình tránh khỏi những nguy hại đến bản thân, rèn luyện kĩ năng ứng phó với những tình huống nguy hại có thể xảy ra đối với trẻ, giúp trẻ mạnh dạn, tự tin trong cuộc sống đồng thời góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ Mầm non trong giai đoạn hiện nay Phần thứ 2: Giải quyết vấn đề I. Cơ sở lí luận Trang bị kỹ năng để trẻ tự bảo vệ chính mình là hành trang vô cùng cần thiết để giúp trẻ ứng phó với mọi biến đổi trong cuộc sống. Theo Bộ giáo dục và đào 3
- tạo thống nhất quan điểm của UNICEF thì kỹ năng bảo vệ bản thân là một nội dung quan trọng trong nhóm kỹ năng nhận thức về bản thân cần giáo dục trẻ trong các trường Mầm non. Vậy chúng ta hiểu kỹ năng tự bảo vệ bản thân là gì? Kỹ năng tự bảo vệ bản thân là những hiểu biết của một người về những sự việc xung quanh mình cũng như cách để hành động đúng, an toàn đối với sự vật đó. Trẻ có kỹ năng bảo vệ bản thân sẽ biết cách làm thế nào để tránh xa những mối nguy hiểm hoặc khám phá thế giới trong phạm vi an toàn”. Dạy trẻ kỹ năng tự bảo vệ bản thân giúp trẻ hình thành thói quen và các kỹ năng ứng phó với nguy hiểm khi trẻ gặp phải trong gia đình, trường học và ngoài xã hội phù hợp với lứa tuổi của trẻ. Giúp trẻ cảm thấy tự tin và sẵn sàng vượt qua những nguy hiểm trong cuộc sống. II. Thực trạng vấn đề Trong những năm gần đây thuật ngữ giáo dục kĩ năng sống kĩ năng tự bảo vệ bản thân luôn được nhắc đến nhiều nhất trên mọi phương tiện thông tin đại chúng, không chỉ riêng ở các cấp học như Tiểu học, cấp Trung học cơ sở, cấp Trung học phổ thông mà cả ở cấp học Mầm non. Là một giáo viên Mầm non tôi luôn nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề giáo dục kĩ năng sống từ khi trẻ còn bé. Chính vì vậy, trong những năm qua trong mọi hoạt động giáo dục trẻ tôi luôn tìm tòi nhiều biện pháp để lồng ghép giáo dục kĩ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ như công tác xây dựng môi trường trong và ngoài lớp, trang trí bảng tuyên truyền, trò chuyện với trẻ về kĩ năng tự bảo vệ bản thân mọi lúc mọi nơi Mặc dù đã đưa ra nhiều biện pháp nhưng hiệu quả đạt được trên trẻ khiến tôi chưa hài lòng, chưa thật sự hình thành ở trẻ ý thức tự bảo vệ chính bản thân mình, khả năng nhận biết các kĩ năng cơ bản như: Kĩ năng an toàn khi chơi, kỹ năng an toàn khi tham gia giao thông; kỹ năng ứng xử khi bị lạc, kỹ năng tránh bị xâm hại cơ thể còn nhiều hạn chế. Sau đây là bảng số liệu tôi đã thực hiện khảo sát trên trẻ 4
- Đối tượng khảo sát: Trẻ 4-5 tuổi Số lượng trẻ khảo sát: 30 trẻThời gian khảo sát: 12/2017 Đaṭ Chưa đaṭ Nôi dung khao sat ̣ ̉ ́ TT Sô tre ́ ̉ Ti lê % ̉ ̣ Sô tre ́ ̉ Ti lê% ̉ ̣ Không chơi với những đồ vật nguy 20 67% 10 33% hiểm, chơi ở nơi nguy hiểm Không đi theo và nhận quà của người 19 63% 11 37% lạ Biết kêu người lớn giúp đỡ khi bị lạc 15 63% 11 37% hoặc gặp nguy hiểm Biết đội mũ bảo hiểm đúng cách 20 67% 10 33% Biết các hành vi xâm hại cơ thể 14 47% 18 53% Qua khảo sát tôi nhận thấy kĩ năng tự bảo vệ ở trẻ chưa đồng đều, phần nhiều trẻ còn rất thụ động, chưa nhận biết được mối nguy hiểm có thể xảy ra đối với mình, chưa có khả năng ứng phó kịp thời với những tình huống nguy cấp, chưa biết cách bảo vệ bản thân trước nguy hiểm...Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, trong đó việc ba mẹ trong gia đình thường xuyên yêu thương, chìu chuộng, bao bọc trẻ, luôn có thói quen làm thay trẻ trong tất cả mọi việc vì sợ con gặp nguy hiểm hay sợ con làm hỏng việc. Trong khi đó đến trường, tâm lý của cô giáo lại mong con có kết quả nhanh lại hay dùng mệnh lệnh mà quên đi giải thích cho trẻ hiểu vì sao lại làm như vậy. Chính vì thế, rất khó hình thành ý thức và kỹ năng trong đầu trẻ. Từ những tồn tại được đưa ra trong quá trình giáo dục kĩ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ, tôi đã ghi chép cẩn thận từng vấn đề tồn tại. từ những vấn đề này tôi suy nghĩ để đưa ra biện pháp nào hiệu quả nhất, thiết thực nhất và dễ dàng thực hiện với thực tế của trường, lớp để mang lại hiệu quả cao trong việc giáo dục kĩ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ. Một số biện pháp tôi đã nghiên cứu và ứng dụng như sau: Đối với giáo viên trong quá trình lập kế hoạch giáo dục cần chọn lựa nội dung giáo dục kĩ năng tự 5
- Một số biện pháp giáo dục kĩ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ 45 tuổi tại trường MN Ea Tung bảo vệ nào phù hợp nhất đối với trẻ; chú trọng xây dựng các tiết dạy có chủ đích về giáo dục kĩ năng tự bảo vệ; thường xuyên đưa nội dung giáo dục kĩ năng tránh xâm hại cơ thể vào cho trẻ tìm hiểu; phát huy hơn nữa vai trò phối hợp với phụ huynh trong công tác giáo dục trẻ. III. Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề Giải pháp 1: Lựa chọn nội dung giáo dục kĩ năng tự bảo vệ bản thân vào từng chủ đề cụ thể Trong thực tế có rất nhiều kỹ năng tự bảo vệ khác nhau, khó có thể liệt kê một cách đầy đủ những kỹ năng con người cần có trong cuộc sống. Tuy nhiên dựa vào đặc điểm tâm sinh lý của trẻ Mẫu giáo nhỡ cùng với các hoạt động đặc thù của trẻ trong trường Mầm non đó là “học mà chơi, chơi mà học” bên cạnh đó dựa vào chương trình giáo dục Mầm non và tình hình cụ thể của trường, lớp vào đầu năm học tôi đã cùng các đồng chí giáo viên trong tổ lên kế hoạch lựa chọn các kỹ năng tự bảo vệ phù hợp với trẻ 4 – 5 tuổi để đưa vào giáo dục trẻ nhằm đạt hiệu quả cao. Bảng nội dụng giáo dục kỹ năng tự bảo vệ Tháng TT Chủ đề Kĩ năng tự bảo vệ bản thân thực hiện Trường Mầm Kĩ năng chơi an toàn với đồ chơi ngoài 1 Tháng 09 non trời, tránh xa nơi nguy hiểm Không đi theo và nhận quà của người lạ 2 Bản thân Tháng 09 Tránh bị xâm hại cơ thể Không chơi với những đồ vật gây nguy 3 Gia đình hiểm, nơi nguy hiểm Tháng 10 Biết kêu người khác giúp đỡ khi bị lạc Không chơi với 1 số dụng cụ nghề gây 4 Nghề nghiệp Tháng 11 nguy hiểm, Tháng 12 5 Động vật Tránh xa 1 số con vật gây nguy hiểm 6 Thực vật Đảm bảo an toàn, không leo trèo lên cây Tháng 01 6
- Tháng 02 Tết và mùa xuân Ăn uống vệ sinh trong ngày tết Biết chấp hành và thực hiện theo quy Phương tiện giao 8 định của một số biển báo giao thông cơ Tháng 03 thông bản. Biết cách đội và tháo mũ bảo hiểm Hiện tượng tự Không chơi những nơi nguy hiểm: ao, hồ, 9 Tháng 04 nhiên sông, suối... Quê hương đất 10 An toàn khi đi du lịch Tháng 05 nước Bác Hồ Thông qua bảng kế hoạch xây dựng các nội dung giáo dục kĩ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ, tôi đã đưa ra một số kỹ năng cần thiết để giáo dục trẻ trong những hoạt động cụ thể giúp trẻ nhận thức sâu sắc hơn vấn đề, và hình thành kỹ năng ứng phó khi gặp vấn đề nguy hiểm trong quá trình sống của trẻ, các nội dụng được cụ thể hóa, không chồng chéo và được tích hợp vào từng chủ đề quen thuộc xuyên suốt cả năm học. Điều này giúp giáo viên dễ dàng trong việc lên kế hoạch năm học, kế hoạch giáo dục tháng, tuần, kế hoạch ngày và thực hiện giáo dục trẻ một cách có hiệu quả. Giải pháp 2: Xây dựng các tiết học dạy trẻ những kĩ năng cơ bản Trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo nhỡ 4 – 5 tuổi hầu hết trẻ chưa phân biệt được những gì là nguy hiểm hay không nguy hiểm đối với mình. Chính vì vậy nên việc giúp trẻ phân biệt những mối nguy hiểm luôn được tôi quan tâm, lồng ghép vào để giáo dục trẻ qua hoạt động học, hay hoạt động vui chơi, hoạt động lao động, mọi lúc mọi nơi...Để việc giáo dục trẻ kỹ năng tự bảo vệ được tốt, tôi đã lựa chọn ra những mối nguy hiểm thường xảy ra trong gia đình, trường học như: Ổ điện, quạt điện, bếp ga, phích nước nóng, bàn là…tôi thường tận dụng thời gian đón trẻ, hoặc trong giờ hoạt động chiều để trò chuyện giáo dục trẻ. Tuy nhiên nếu chỉ dừng ở việc cô nhắc nhở trẻ không được lại gần, không được sử dụng những đồ dùng đó thì trẻ sẽ không hiểu vì sao phải như vậy, trẻ sẽ dễ dàng màu quên. Chính vì vậy tôi đã chủ động đưa các nội dung giáo dục kĩ năng 7
- tự bảo vệ bản thân thành nội dung trọng tâm của một hoạt động học để giáo dục trẻ. Những kỹ năng mà tôi đã áp dụng vào để xây dựng thành hoạt động học như: Dạy trẻ không chơi với những đồ vật nguy hiểm (dao, kéo, chất tẩy rửa, đinh, ổ điện, nước sôi, bật lửa, kim tiêm, quạt, cách chơi cầu trượt...); dạy trẻ cách đội và tháo mũ bảo hiểm Ví dụ 1: Đối với kỹ năng “Dạy trẻ không chơi với những đồ vật nguy hiểm” tôi tiến hành dạy trẻ ở chủ đề “ Gia đình” tôi đã xây dựng thành hoạt động học cụ thể như sau: Đầu tiên tối sẽ phân loại ra các nội dung, đồ dùng cần cung cấp cho trẻ trong tiết dạy (dưới dạng tranh ảnh) và chia lớp làm 02 nhóm để thảo luận: + Nhóm thảo luận về đồ dùng sắc nhọn: dao, kéo, đinh, cạnh bàn, cạnh ghế. + Nhóm thảo luận về đồ dùng gây bỏng, giật: ấm nước sôi, ổ điện, bếp ga, bật lửa. Trẻ thảo luận xong tôi mời đại diện các nhóm lên giới thiệu trình bày những hiểu biết về các đồ dùng, cách xử lý của nhóm mình cho các nhóm còn lại xem. Sau mỗi lần giới thiệu tôi sẽ đăt hệ thống các câu hỏi để cả lớp khám phá: Nhóm thảo luận về đồ dùng sắc nhọn: dao, kéo, đinh, cạnh bàn, cạnh ghế. + Các con có nhận xét gì về các đồ dùng này? + Điều gì sẽ xảy ra nếu các con tự ý dùng dao, kéo? + Khi nào thì các con được dùng kéo? Và phải dùng như thế nào? + Các con phải làm gì khi chơi gần cạnh bàn, cạnh ghế?... Nhóm thảo luận về đồ dùng gây bỏng, giật: ấm nước sôi, ổ điện, bếp ga. 8
- + Đối với những đồ dùng này thì các con phải làm sao? (Tránh xa) + Vì sao lại phải tránh xa? + Điều gì sẽ xảy ra khi các con nghịch ấm nước sôi hay cho tay vào ổ điện ? + Ai sẽ là người được dùng những đồ vật này? Tiếp theo tôi sử dụng các trò chơi để nhằm khắc sâu hơn cho trẻ những gì vừa được học như trò chơi “Gạch bỏ các hành vi sai”; “ Chọn đồ chơi an toàn, không an toàn”. Ví dụ 2: Đối với kỹ năng dạy trẻ đội mũ bảo hiểm đúng cách, đây là một trong những kỹ năng mà tôi cho rằng rất là quan trọng phải chú tâm nhiều, tôi muốn hình thành cho trẻ của mình thói quen chấp hành đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông từ khi còn rất nhỏ đây là một điều đặc biệt cần thiết khi tham gia giao thông để đảm bảo an toàn cho chính bản thân mình.Với kỹ năng này tôi tiến hành dạy trẻ như sau: Đầu tiên tôi sẽ cho trẻ xem 1 số hình ảnh khi bé ngồi trên xe máy: bé đội mũ bảo hiểm, bé không đội mũ bảo hiểm, đội mũ bảo hiểm bị ngược, đội mũ bảo hiểm nhưng không cài dây quai sau đó đàm thoại cùng trẻ: + Các con vừa nhìn thấy những gì? + Theo các con hành vi nào đúng? Hành vi nào sai khi tham gia giao thông? + Vì sao không đội mũ bảo hiểm, đội mũ bảo hiểm bị ngược, không cài dây quai mũ bảo hiểm là hành vi sai? + Để đảm bảo an toàn khi tham gia giao thông các con phải làm gì? + Vậy làm thế nào để đội mũ bảo hiểm đúng cách? Bước tiếp theo tôi chia lớp thành 3 đội chọn qui trình các bước đội mũ bảo hiểm vào băng cài theo suy nghĩ của trẻ +B1: Cầm mũ bảo hiểm và xác định phía trước, phía sau của mũ bảo hiểm 9
- +B2: Lật ngửa mũ bảo hiểm và kéo dây quai sang 2 bên +B3: Đội mũ bảo hiểm lên đầu +B4: Cài chặt 2 dây quai cho vừa khít với cằm Mời đại diện 3 đội lên nói trình tự các bước đội mũ bảo hiểm đồng thời tôi giáo dục trẻ: Khi các con được người lớn chở đi học, đi chơi các con nhớ phải đội mũ bảo hiểm và phải đội đúng cách để bảo vệ an toan cho bản thân Đối với các tiết học tôi đã xây dựng, hầu hết việc đưa ra hệ thống câu hỏi trong quá trình tổ chức cho trẻ tìm hiểu được tôi hết sức chú trọng. Các câu hỏi phải thật sự ngắn gọn dễ hiểu đối với trẻ, câu hỏi mang tính gợi mở, giúp trẻ suy nghĩ để trả lời. Đồng thời để tiết dạy mang lại hiệu quả tôi đã sử dụng hình thức làm việc nhóm nhằm giúp trẻ có được sự tự tin mạnh dạn trong quá trình học tập. Sau mỗi bài học tôi thường chọn nhiều trò chơi ôn luyện để giúp trẻ nhớ lâu những kiến thức đã học Giải pháp 3: Thường xuyên sử dụng các tình huống giả định để dạy trẻ các kỹ năng tự bảo vệ bản thân. Có rất nhiều tình huống xảy ra có thể đe dọa đến sự an toàn của trẻ, vì thế trẻ cần hiểu được trong tình huống nào thì phải làm gì để tránh sự nguy hiểm. Tôi đã đưa ra nhiều tình huống cụ thể, chia lớp thành nhiều nhóm nhỏ, tôi hướng dẫn phân tích, giải thích và cùng trẻ tìm ra cách giải quyết tốt nhất. Theo các nhà nghiên cứu chỉ rõ: Trẻ hiểu được 10% những gì trẻ nghe; 40% những gì nhìn thấy; 60% những gì trẻ nhắc lại (nói) và khoảng 90% những gì trẻ nói và làm. Chính vậy sau mỗi tình huống mà giáo viên đưa ra, trẻ sẽ được nhập vai và thể hiện cách xử lý trong từng tình huống từ đó trẻ sẽ có biểu tượng về các hành vi chuẩn mực làm giàu vốn sống, vốn kinh nghiệm giúp trẻ biết lựa chọn những hành vi tích cực để áp dụng vào cuộc sống của mình. Tình huống mà giáo viên cần dạy trẻ phải thật gần gũi, thực tế, dễ hiểu phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ. Sau đây là một số tình huồng tôi đã áp dụng. 10
- Một số biện pháp giáo dục kĩ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ 45 tuổi tại trường MN Ea Tung Tình huống thứ nhất: Nếu có người lạ cho con bánh, kẹo và rủ con đi chơi thì con làm như thế nào? Cho trẻ suy nghĩ, cho trẻ đưa ra ý kiến của mình, gợi mở cho trẻ bằng các câu hỏi. Tiếp theo phân tích, giải thích cho trẻ và giúp trẻ có phương án giải quyết đó là: biết cách từ chối nhưng vẫn thể hiện sự lễ phép, ngoan ngoãn “ Cháu cám ơn, nhưng bố mẹ cháu không cho nhận quà của người lạ”. Tôi đặt giả thiết nếu con từ chối nhưng họ vẫn một mực dúi quà vào tay con và có ý lôi kéo con thì lúc đó con làm gì?. Với giả thiết này tôi muốn trẻ có
Tin cùng chuyên mục
|
Chủ quản:ỦY BAN NHÂN DÂN PHƯỜNG VIỆT HƯNG Địa chỉ:Khu đô thị Việt Hưng, phường Việt Hưng, Hà Nội Điện thoại:(043)8724033, Fax: 38724618 Email:ubnd_longbien@hanoi.gov.vn |
TRƯỜNG MẦM NON VIỆT HƯNG Địa chỉ:Phố Lệ Mật, tổ 4, Phường Việt Hưng, TP. Hà Nội |
