Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non

1. PHẦN MỞ ĐẦU  
1.1. Lý do chọn đề tài.  
Bác Hồ kính yêu đã nói:  
“Vì lợi ích mười năm trồng cây  
Vì lợi ích trăm năm trồng người.”  
Giáo dục Mầm non là ngành học mở đầu trong hệ thống giáo dục quốc  
dân, chiếm vị trí quan trọng trong giáo dục Mầm non, có nhiệm vụ dây xựng  
những cơ sở ban đầu, đặt nền móng cho việc hình thành nhân cách con người.  
Trẻ em là hạnh phúc của mọi gia đình, là tương lai của cả dân tộc, việc bảo  
vệ chăm sóc giáo dục trẻ không phải chỉ là trách nhiệm của mỗi người mà của  
toàn xă hội.  
Và như chúng ta đã biết! trong mọi thời đại giáo dục chiếm một vị trí  
quan trọng trong xã hội. Tùy theo mỗi độ tuổi giáo dục khác nhau, do đặc điểm  
của lứa tuổi nên việc giáo dục cấp học mầm non được tiến hành theo phương  
châm “ Chơi mà học, học mà chơi”. Vì vậy giáo dục âm nhạc cho lứa tuổi này  
góp phần không nhỏ vào việc phát triển toàn diện cho trẻ. Trong chương trình  
giáo dục mầm non, bộ môn giáo dục âm nhạc là một bộ môn nghệ thuật hết  
sức gần gũi với trẻ, là hoạt động được trẻ yêu thích, là nguồn cảm hứng mạnh  
mẽ để trẻ cảm thụ nghệ thuật và nó còn là phương tiện thiết thực cho các  
hoạt động giáo dục khác. Có thể coi âm nhạc là một bộ phận không thể thiếu,  
không thể tách rời với công tác chăm sóc, giáo dục trẻ.  
Âm nhạc là một trong những loại hình nghệ thuật phát triển năng lực  
cảm xúc, tưởng tượng, sáng tạo, sự tập trung chú ý, khả năng diễn tả hứng thú  
của trẻ. Âm nhạc là phương tiện giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh, phát  
triển ngôn ngữ, quan hệ giao tiếp, trao đổi tình cảm…Đối với trẻ âm nhạc là  
thế giới kỳ diệu đầy cảm xúc. Trẻ có thể tiếp nhận âm nhạc ngay từ khi còn  
nằm trong nôi. Trẻ mầm non dễ xúc cảm, vốn ngây thơ, trong sáng nên tiếp  
xúc với âm nhạc là nhu cầu không thể thiếu. Thế giới âm thanh muôn màu  
không ngừng chuyển động tạo điều kiện cho trẻ phát triển các chức năng tâm  
lí, năng lực hoạt động và sự hiểu biết. Từ những âm thanh lời ca, giai điệu của  
bài hát, bản nhạc đã giúp trẻ tưởng tượng, tập nói lên cảm xúc của mình, trẻ  
thấy được mình có thể diễn tả những ý nghĩ, những mơ ước, những cảm xúc  
mạnh mẽ hay dịu dàng. Trẻ mầm non trong giáo dục âm nhạc điều quan trong  
không phải là dạy trẻ hát chuẩn xác, rỏ ràng một cách đơn giản mà trẻ phải  
được tham gia các hoạt động như nghe nhạc, vận động theo nhạc, múa hát, trò  
chơi âm nhạc. Được tiếp xúc với âm nhạc, ở một chừng mực nào đó, trẻ sẽ có  
cảm nhận, biết nhận xét trao đổi… ý nghĩa lời ca, âm điệu, tiết tấu. Âm nhạc  
chân chính có giá trị nghệ thuật cảm hóa trẻ cùng hướng tới cái đẹp trong tâm  
hồn vì vậy âm nhạc là nhu cầu không thể thiếu với trẻ. Bên cạnh đó, thế giới  
âm thanh muôn màu không ngừng chuyển động tạo điều kiện cho trẻ phát  
triển các chức năng tâm lý, năng lực hoạt động và sự hiểu biết của trẻ. Âm  
nhạc là phương tiện giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh, phát triển lời nói,  
quan hệ giao tiếp, trao đổi tình cảm, xúc cảm. Đối với trẻ, âm nhạc là thế giới  
 
kỳ diệu đầy cảm xúc. Bởi chính ở đây âm nhạc được coi như một phương  
tiện giáo dục toàn diện nhân cách trẻ.  
Trong chương trình giáo dục mầm non thì âm nhạc là một môn nghệ  
thuật hết sức gần gũi với trẻ, là hoạt động được trẻ yêu thích là nguồn cảm  
hứng mạnh mẽ để trẻ cảm thụ nghệ thuật. Có thể coi âm nhạc là một bộ  
phận không thể tách rời trong công tác chăm sóc và giáo dục trẻ. Giáo dục âm  
nhạc là giáo dục cho trẻ lòng yêu con người, yêu quê hương đất nước..., giúp  
biết cảm thụ âm nhạc thông qua các hoạt động âm nhạc phong phú như: Ca  
hát, vận động, nghe hát, múa, trẻ chơi trò chơi âm nhạc. Đối với trẻ 4­5 tuổi là  
giai đoạn trẻ cảm nhận âm nhạc tốt nhất, trẻ có khả năng tri giác toàn vẹn  
hình tượng âm nhạc, cùng với những kinh nghiệm được tích lũy từ trước, ở  
lứa tuổi này những năng khiếu âm nhạc đặc biệt xuất hiện nhiều hơn ở bất  
cứ lĩnh vực nào khác, giáo dục âm nhạc đã đem lại cho trẻ những ấn tượng  
những biểu tượng về âm nhạc, dần dần hình thành trong tâm hồn trẻ, tạo điều  
kiện phát triển thị hiếu âm nhạc. Đây là bước khởi đầu giúp trẻ biết lựa chọn,  
đánh giá tác phẩm âm nhạc và biết cách biểu diễn ở mức độ đơn giản.  
Chính vì những lý do trên mà bản thân tôi đã và đang cố gắng đi sâu tìm  
hiểu những biện pháp thích hợp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học cho  
hoạt động làm quen với giáo dục âm nhạc. Nhưng đối với đặc điểm lứa tuổi  
mẫu giáo 4­5 tuổi, giáo dục âm nhạc không chỉ dừng lại ở việc cô dạy trẻ hát  
và múa đơn giản mà phải tổ chức hát múa dưới nhiều hình thức và luôn đi  
cùng với đồ dùng, đồ chơi âm nhạc. Vì tất cả những lý do này, tôi luôn mong  
muốn mình phải làm thế nào để giúp trẻ học thật tốt bộ môn âm nhạc. Nhận  
thức được tầm quan trọng của âm nhạc với việc chăm sóc và giáo dục trẻ  
mầm non nói chung và trẻ 4 ­ 5 tuổi nói riêng, tôi đã nghiên cứu để tìm ra “  
Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ 4-­5 tuổi  
trong trường mầm non”.  
1.2. Phạm vi áp dụng và điểm mới của đề tài  
1.2.1. Điểm mới cua đềtaì.  
̉
Trên thực tế có nhiều đồng nghiệp đã viết về đề tài này. Tuy nhiên mỗi  
đề tài đề cập đến những khía cạnh khác nhau của việc nâng cao chất lượng  
giáo dục Âm nhạc phù hợp với thực tế của đơn vị. Bên cạnh đó, qua việc vận  
dụng đề tài này vào thực tiễn bản thân tôi cảm thấy rất quan tâm, đam mê, yêu  
thích. Đặc biệt đối với trẻ có sự chuyển biến thật sự về mọi mặt đức, trí, thể,  
mỹ. Trẻ tự tin, mạnh dạn, chủ động trong mọi hoạt động.  
Điểm mới của đề tài: Nhằm thực hiện tốt chương trình giáo dục mầm  
non hiện nay, muốn trẻ được phát triển một cách bền vững cần có một kế  
hoạch hoàn thiện để trẻ được làm quen với nội dung giáo dục ở mọi lúc, mọi  
nơi và cần được lặp lại nhiều lần. Vì vậy lựa chon một số biện pháp giáo dục  
Âm nhạc cho trẻ cần được thực hiện trong xây dựng và sử dụng môi trường  
giáo dục; Hoạt động âm nhạc cho trẻ trong tổ chức hoạt động học, hoạt động  
vui chơi, trong hợp tác với cha mẹ trong việc chăm sóc giáo dục trẻ. Vì thế qua  
 
đề tài này tôi muốn đề xuất một số kinh nghiệm để góp phần trong việc  
giáo dục trẻ cho trẻ tại trường mầm non nơi tôi đang công tác.  
1.2.2. Phạm vi áp dụng.  
Đây là một sáng kiến mới được tôi áp dụng lần đầu tiên tại trường và có  
thể sử dụng rộng rãi đối với các trường Mầm non trên địa bàn huyện.  
Việc nghiên cứu đề tài sáng kiến kinh nghiệm này cũng như khi áp dụng  
vào thực tế đã giúp trẻ lớp tôi nói riêng và các lớp mẫu giáo trường tôi nói  
chung hứng thú tham gia vào hoạt động âm nhạc. Trẻ có kỷ năng cảm thụ về  
âm nhạc: hát rõ lời rõ chữ, nhấn nhá đúng giai điệu bài hát, biết vận động theo  
nhạc một cách bài bản, có nghệ thuật, đa số trẻ tự tin, mạnh dạn và tham gia  
có hiệu quả trong các buổi biễu diễn văn nghệ của trường.  
Việc phát huy tính sáng tạo của trẻ thì bất kì nơi đâu, bất kì lúc nào và ở  
lĩnh vực nào chúng ta cũng có thể áp dụng được, nhưng bản thân tôi là một  
giáo viên mầm non đang dạy lớp 4­5 tuổi nên tôi muốn tập trung khai thác thế  
mạnh của trẻ trong phạm vi trường mầm non. Điều cụ thể hơn nữa là tôi  
hướng vào việc phát huy tính sáng tạo của trẻ vào khả năng cảm thụ âm nhạc.  
Vì thế phạm vi đề tài của tôi áp dụng cho trẻ 4­5 tuổi khi tham gia hoạt  
động âm nhạc ở trường mầm non mà tôi đang công tác.  
2. PHẦN NỘI DUNG  
2.1. Thực trạng:  
Mỗi chúng ta đều biết rằng mục tiêu chung của giáo duc mầm non là  
phát triển tất cả các khả năng của trẻ phải hình thành cho trẻ cơ sở ban đầu  
về nhân cách con người làm tiền đề cho sự phát triển tốt hơn nữa cho những  
giai đoạn tiếp theo trong đó có Âm nhạc. Trường Mầm non mà tôi đang công  
tác là một ngôi trường có bề dày về thành tích nhiều năm. Đội ngũ cán bộ, giáo  
viên, nhân viên đa số trẻ, khoẻ, nhiệt tình, yêu nghề, yêu trẻ, tích cực học tập  
bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, năng lực sư phạm, chất  
lượng chăm sóc giáo dục trẻ.  
2.1.1 Thuận lợi:  
­ Được sự quan tâm giúp đỡ nhiệt tình của Ban giám hiệu nhà trường  
đầu tư cơ sở vật chất mua sắm đầy đủ đồ dùng và dụng cụ như ti vi, máy  
chiếu..  
­ Nhà trường luôn coi trọng đến việc rèn cho trẻ kĩ năng âm nhạc, trang  
bị cho mỗi lớp loa máy đầy đủ thuận tiện cho việc hoạt động âm nhạc.  
­ Thường xuyên tạo điều kiện cho tôi đi dự giờ đồng nghiệp, bồi dưỡng  
chuyên đề hoạt động giáo dục âm nhạc, được nhà trường quan tâm tận tình,  
chỉ đạo sát sao trong việc thực hiện chương trình giáo dục.  
­ Bản thân tôi được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáo 4­5 tuổi ,  
đây là độ tuổi trẻ đã nhận thức được thế giới xung quanh, trẻ hiểu biết nhiều,  
trẻ đã thể hiện được cảm xúc của mình, đồng thời bản thân tôi cũng có khả  
năng âm nhạc, truyền thụ âm nhạc đến trẻ.  
­ Bản thân tôi cũng có nhiều cố gắng trong quá trình tự học tự rèn luyện  
 
2.1.2 Khó khăn:  
­ Lớp 4­5 tuổi do tôi phụ trách có đa số cháu là con em nông nghiệp, ít có  
điều kiện để quan tâm và cho con em tiếp xúc với âm nhạc nhiều. Việc phối  
hợp chăm sóc, giáo dục trẻ giữa giáo viên và và phụ huynh còn gặp không ít  
khó khăn.  
­ Phòng học còn chật hẹp nên khó khăn trong việc tổ chức hoạt động  
học cho trẻ.  
­ Các cháu tuy cùng độ tuổi nhưng khả năng cảm thụ âm nhạc không  
đồng đều. Nhiều trẻ khả năng cảm thụ âm nhạc còn chậm…  
­ Bên cạnh đó, đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho hoạt động âm nhạc chưa  
được nhiều, đồ dùng chưa đẹp, chưa phong phú, chưa sáng tạo để lôi cuốn  
hấp dẫn trẻ.  
2.1.3. Điều tra thực tiển:  
Năm học 2018 ­ 2019 bản thân tôi được nhà trường phân công giảng dạy  
lớp 4­5 tuổi. Tôi đã tiếp nhận lớp và nghiên cứu hồ sơ của trẻ, nắm bắt tình  
hình tâm sinh lý từng trẻ để có kế hoạch giáo dục.  
Vào đầu năm học tôi tiến hành khảo sát chất lượng âm nhạc của 27 trẻ  
trong lớp. Tôi thấy khả năng cảm thụ âm nhạc của trẻ ở nhiều mức độ khác  
nhau. Có cháu yêu đến độ say mê, hát đúng giai điệu, khả năng biểu diễn của  
trẻ rất tốt. Bên cạnh đó có một số cháu lại thờ ơ khi nhạc vang lên, trẻ cảm  
thụ âm nhạc còn chậm và chưa thực sự thích thú khi tham gia hoạt động âm  
nhạc. Chính vì vậy, đòi hỏi bản thân tôi phải biết lựa chọn, phối hợp các biện  
pháp một cách nhuần nhuyển, sáng tạo để phát huy tính tích cực cho trẻ và  
cũng là để chất lượng hoạt động âm nhạc của trẻ ngày càng tốt hơn.  
Khảo sát đầu năm, tôi đã tiến hành kiểm tra và khảo sát đối với trẻ 4­ 5  
tuổi kết quả thu được như sau:  
Nội dung  
Số lượng  
Tỷlệ  
­ Trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động  
­ Kỹ năng cảm nhận âm nhạc  
­ Trẻ manh dạn, tự tin  
15/27  
12/27  
17/27  
55,5%  
44,4%  
62%  
­ Qua kết quả theo dõi đánh giá ở trên tôi nhận thấy giờ hoạt động âm  
nhạc cho trẻ của mình chưa mang lại hiệu quả cao. Ý thức từ vai trò của giáo  
dục âm nhạc chưa cao cho nên hoạt động học có chủ đích “Giáo dục âm nhạc”  
đã trở thành một hoạt động không thể thiếu được trong trường lớp Mầm non  
và hơn nữa là một giáo viên mầm non, tâm huyết với nghề dạy trẻ tôi nhận  
thấy trẻ em bây giờ rất thông minh và lanh lợi.  
Tôi luôn mong muốn truyền đạt thật nhiều kiến thức cho trẻ, giúp trẻ  
phát triển hết những khả năng vốn có. Chính vì điều đó tôi đó luôn trăn trở, tìm  
tòi và sáng tạo để tìm ra những cách thức hay, những phương pháp tốt nhất.  
Với kết quả như trên, bản thân tôi luôn băn khoăn, lo lắng và suy nghĩ tìm ra  
những biện pháp tối ưu nhất kết hợp với sự chỉ đạo của ban giám hiệu nhà  
trường để tìm ra những biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho  
trẻ.  
2.2. Các giải pháp.  
2.2.1. Biện pháp thứ 1: Xây dựng kế hoạch hoạt động cho trẻ.  
Như chúng ta đã biết! Muốn làm một việc gì đó thành công và đạt kết  
quả tốt thì chúng ta cần phải lập cho mình một kế hoạch cụ thể, rõ ràng. Và  
muốn giờ hoạt động Âm nhạc đạt kết quả cao, trẻ hứng thú tham gia vào hoạt  
động thì phải phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Song yếu tố xây dựng kế hoạch  
hoạt động âm nhạc cho trẻ đóng vai trò rất quan trọng, nếu chúng ta chủ động  
lên kế hoạch trước một cách cụ thể, rõ ràng thì kết quả giờ hoạt động đó phải  
biết dựa vào các yêu cầu sau:  
Xây dựng kế hoạch tuần, tháng theo chủ đề, đúng với hình thức thực  
tiển của lớp mình. Phải dựa vào nội dung hoạt động âm nhạc theo từng chủ  
đề.  
Dựa vào khả năng của trẻ trong lớp qua quá trình hoạt động, sự nhanh  
nhẹn, linh hoạt, thích thú hay nhàm chán, không chú ý của trẻ để có biện pháp  
phù hợp với từng trẻ.  
Ví dụ: Khi thực hiện chủ đề “Thế giới động vật” tôi xem ở kế hoạch  
hoạt động với chủ đề này với đề tài của bài là gì? Cần chuẩn bị những đồ  
dùng, đồ chơi gì? Và có những biện pháp sử dụng như thế nào? Dựa vào kế  
hoạch đó bản thân tôi tìm tòi, sưu tầm tranh, ảnh, đồ dùng, đồ chơi, làm và sử  
dụng cho phù hợp với chủ đề mình dạy.  
Từ đó xây dựng kế hoạch bồi dưỡng trẻ cụ thể, đúng đối tượng của  
nhóm lớp, lồng ghép, tích hợp họat động âm nhạc vào các hoạt động khác  
trong ngày và mọi lúc mọi nơi. Vì thế mà khi tổ chức hoạt động Âm nhạc đạt  
hiệu quả cao.  
2.2.2. Biện pháp thứ 2: Tạo môi trường học tập, rèn luyện cho trẻ:  
Giáo dục âm nhạc là hoạt động nghệ thuật được trẻ mẫu giáo rất yêu  
thích. Đây là loại hình được xem như phương tiện để thực hiện các hoạt động  
giáo dục một cách hiệu quả ở trường mầm non. Góc âm nhạc là nơi trẻ có  
điều kiện để thể hiện khả năng âm nhạc của mình, trẻ có thể làm quen, ôn  
luyện, củng cố và vận dụng phát triển những kỹ năng âm nhạc qua các trò  
chơi, các hoạt động sáng tạo làm phát triển khả năng sáng tạo của trẻ . Tôi  
luôn tận dụng diện tích phòng học, phòng âm nhạc và chú ý bố trí cách sắp  
xếp các học cụ, đội hình để tạo môi trường học và thoải mái cho trẻ. Do đặc  
điểm tâm lý lứa tuổi mẫu giáo, các cháu tuy còn nhỏ tuổi nhưng rất thích cái  
đẹp, màu sắc sặc sỡ, mới lạ.Vì vậy tôi luôn cố gắng tạo nhiều đồ dùng, đồ  
chơi đẹp, hấp dẫn trang trí xung quanh lớp để tạo môi trường học và thoải mái  
cho trẻ.  
Mặt khác trẻ có ấn tượng sâu sắc khi nghe nhạc qua đài, xem băng đĩa,  
trẻ rất hào hứng muốn vào góc âm nhạc để tự mình thể hiện mình, hát vận  
động bằng các nhạc cụ, trang phục. Vì vậy muốn trẻ thích thú hào hứng thì  
bản thân tôi luôn làm mới góc nghệ thuật bằng nhiều hình thức để kích thích  
hứng thú của trẻ.  
Bên cạnh đó, tôi luôn sưu tầm thể hiện phong phú các thể loại băng  
nhạc thiếu nhi, mầm non, dân ca, nhạc cổ điển và sưu tầm những hình ảnh  
đep, nghộ nghĩnh... có nội dung về hoạt động âm nhạc nội dung bài sắp học  
để trang trí góc âm nhạc thật sinh động theo chủ đề để gây sự thu hút tới trẻ,  
hoặc làm đồ dùng cho giảng dạy và chuẩn bị đồ chơi âm nhạc, bởi vì đồ chơi  
là nhu cầu tự nhiên không thể thiếu đối với cuộc sống của trẻ.  
* Ví dụ:  
Khi thực hiện các hoạt động âm nhạc mà trọng tâm là dạy múa minh  
hoạ thì nên tổ chức ở phòng âm nhạc để trẻ có thể tự mình soi gương và chỉnh  
sửa các động tác để kích thích trẻ thực hiện các động tác thoải mái, giúp trẻ  
hoạt động tích cực hơn.  
Để có tiết học sôi nổi và hứng thú ngay từ đầu, người dạy trước khi tổ  
chức hoạt động cũng phải tự luyện giọng hát và nghe hát…để giúp trẻ cảm  
thụ âm nhạc một cách chính xác.  
Tôi luôn thay đổi trang trí góc âm nhạc thật sinh động theo chủ điểm chủ  
đề gấy sự thu hút với trẻ. Góc âm nhạc là nơi trẻ có điều kiện để thể hiện  
khả năng âm nhạc của mình, trẻ có thể làm quen, ôn luyện cũng cố và vận  
dụng phát triển những kỹ năng âm nhạc qua các trò chơi, các hoạt động sáng  
taọ làm phát triển khả năng sáng tạo của trẻ. Tại đây, trẻ tự hát và vận động  
theo nhạc, biễu diễn một mình hay một nhóm trẻ một cách thích thú và sáng  
tạo.  
* Ví dụ: Chủ điểm động vật là các con vật ngộ nghĩnh đáng yêu múa hát, mũ  
âm nhạc cắt hình các con vật….  
Ngoài ra, tôi luôn tìm kiếm, thu gom những phế liệu đã qua sử dụng sẵn  
có, dễ kiếm để làm đồ dùng đồ chơi tự tạo, và đây là một hoạt động sáng tạo  
và độc đáo. Từ những đồ dùng đồ chơi đó trẻ có thể vừa chơi, vừa có có thể  
học được.  
* Ví dụ:  
+ Tận dụng bìa cứng, trang trí giấy đề can để tạo thành nhiều cái đàn có  
hình dáng khác nhau...  
+ Tận dụng các vỏ lon bia, nước ngọt để làm trống, xúc xắc,  
+ Tận dụng vãi vụn làm hoa cài tay, mút xốp làm mũ múa...  
Tôi xây dựng góc âm nhạc với cách trang trí đẹp, nhiều đồ chơi đảm  
bảo an toàn đa dạng về chủng loại, chất liệu. Các đồ chơi được sắp xếp sao  
cho gọn gàng, dễ lấy và có thể sử dụng vào các hoạt động khác. Vì thế trẻ rất  
hứng thú khi tham gia hoạt động Âm nhạc.  
 
2.2.3. Biện pháp thứ 3: Giáo dục âm nhạc ở mọi lúc mọi nơi:  
Giáo dục âm nhạc ở mẫu giáo cho ta thấy rằng tiếp thu thẩm mỹ về âm  
nhạc của trẻ không thể tự nó mà phát triển được, mà phải trải qua một quá  
trình: Học ­ chơi và mọi lúc mọi nơi.  
Mọi lúc mọi nơi cũng cần cho trẻ làm quen với âm nhạc. Vào buổi sáng  
giờ đón trẻ mở băng đĩa cho trẻ nghe khi đến trường với một số ca khúc quen  
thuộc như "Cháu đi mẫu giáo", "Trường cháu đây là trường mầm non", "Đi  
học"....Hay vào những thời điểm dịp lễ tết, tôi mở cho trẻ nghe những bài ca  
ngợi về ngày tết quê hương... để tạo cho trẻ niềm vui khi đến trường. Bên  
cạnh đó lồng ghép giáo dục trẻ lễ phép khi đến lớp, bài hát “Lời chào buổi  
sáng” của Nguyễn Thị Nhung nhắc nhở trẻ chào bố mẹ bằng âm nhạc, ngữ  
điệu lời nói