SKkn “Một số biện pháp giúp trẻ 3-4 tuổi phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo” Nhà trẻ D1

I. PHẦN THỨ NHẤT
ĐẶT VẤN ĐỀ

        1. Lý do chọn đề tài
     Đối với trẻ mầm non, sự phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động bắt chước lời nói, việc làm của các nhân vật hoặc những cách diễn đạt trong tác phẩm là rất hữu ích. Chính quá trình trẻ được nghe qua lối diễn cảm, được trực tiếp tham gia vào hoạt động đọc, kể lại truyện, thơ từ cô giáo, cha mẹ, bạn bè sẽ giúp trẻ tích lũy và phát triển thêm nhiều từ mới. Điều này giúp trẻ có thể dễ dàng hơn trong việc rèn luyện khả năng biểu cảm trong ngôn ngữ nói, ngôn ngữ miêu tả, ngôn ngữ đối thoại.
     Đặc biệt thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo sẽ giúp trẻ phát triển tính tư duy, óc tưởng tượng và đặc biệt là đi sâu về khả năng nói cho trẻ, với sự phát triển của trẻ em nói chung và trẻ mầm non nói riêng thì ngôn ngữ có một vị thế hết sức quan trọng. Nó là một trong những cơ sở, tiền đề để cho trẻ phát triển toàn diện về cả thể chất lẫn tinh thần. Ngôn ngữ giúp cho sự phát triển tư duy của trẻ. Ngôn ngữ là phương tiện giúp cho chúng ta và nhất là trẻ em giao tiếp với mọi người và giúp trẻ dễ dàng hoà đồng vào cuộc sống một điều cần thiết khi giao tiếp. Đồng thời, thông qua giao tiếp giúp trẻ phát triển trí tuệ để nhận biết thế giới xung quanh và phát triển tình cảm của trẻ
     Là 1 giáo viên, nhận thức được tầm quan trọng của việc phát triển ngôn ngữ với các em, tôi cũng xin mạnh dạn đưa ra những suy nghĩ và hiểu biết của mình với trẻ nhằm đưa ra một số biệt pháp giúp trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo. Nếu là các bậc phụ huynh, thầy cô, tôi mong muốn qua bài sáng kiến kinh nghiệm này, chúng ta hãy để trẻ tham gia vào các lớp học có các hoạt động  kể chuyện phong phú và để trẻ trải nghiệm nhiều hình thức khác nhau trong cuộc sống của chúng ta. Sẽ thật may mắn nếu chúng ta được sống trong một môi trường, mà chúng ta với vai trò là cha mẹ, thầy cô, có rất nhiều chọn lựa và cơ hội để cho trẻ thấy thế giới văn học, đặc biệt là kể chuyện sáng tạo tuyệt vời đến thế nào trong việc mở mang trí tuệ, tâm hồn và hoàn thiện cuộc sống của chúng ta.
     Với mục đích mong muốn hướng dẫn trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo bằng nhiều phương pháp hình thức mới mẻ, độc đáo, mới lạ cũng như mong muốn trẻ phát triển tốt hơn và góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trẻ, khẳng định vị thế của trường mầm non trong sự nghiệp đổi mới giáo dục hiện nay tôi chọn đề tài: “Một số biện pháp giúp trẻ 3-4  phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo”.
     2. Mục đích nghiên cứu
     Tôi lựa chọn đề tài “Một số biện pháp giúp trẻ 3-4  phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo” nhằm mục đích nghiên cứu tìm kiếm biện pháp để phát huy tính tích cực cho trẻ 3- 4 tuổi, tạo tiền đề phát triển ngôn ngữ, từ đó giúp trẻ kích thích sự sáng tạo, tự tin, kiên trì, có khả năng tập trung sáng tạo, tìm tòi phát triển nhận thức, năng khiếu và nhân cách của trẻ.
     3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
     Khách thể nghiên cứu: Đối tượng khảo sát thực nghiệm: Trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi ở lớp mẫu giáo bé trường mầm non.
    Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp giúp trẻ 3-4  phát triển ngôn ngữ
     4. Phương pháp nghiên cứu
      - Phương pháp trực quan thính giác (trực quan truyền cảm), gợi lên những tâm trạng, cảm xúc, tình cảm đa dạng, gần gũi trẻ.
     - Phương pháp dùng lời: Lời nói cụ thể và có hình ảnh của cô là một trong những phương tiện nhận thức đặc biệt gần gũi, dể hiểu.
      - Phương pháp thực hành nghệ thuật: Trẻ trực tiếp thực hành, trải nghiệm, hoạt động sáng tạo dưới sự hướng dẫn của cô và thông qua tư duy của trẻ.
     5. Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu
     Thời gian nghiên cứu đề tài trong 1 năm học, bắt đầu từ 9/2018 và kết thúc vào tháng 4/2019.
      6. Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Nghiên cứu cơ sở lí luận về vấn đề.
- Khảo sát đánh giá thực trạng của vấn dề.
- Đề xuất những biện pháp (giải pháp), ứng dụng cải tạo hiện thực liên quan.

II. PHẦN THỨ HAI
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

     I. Cơ sở lý luận
     Giúp trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo là thực hiện nhiệm vụ trọng tâm của ngành học Mầm non đó là lĩnh vực phát triển ngôn ngữ – giáo dục nghệ thuật. Để thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ của ngành giáo dục mầm non đã triển khai thì giáo viên là người tổ chức cho trẻ hoạt động, nắm bắt và lĩnh hội các tri thức, kĩ năng về sự vật hiện tượng xung quanh thông qua hoạt động dạy và học dưới hình thức như làm quen với tác phẩm văn học, hoạt động tạo hình, hoạt động phát triển thể chất, khám phá… sẽ giúp trẻ phát triển trí tuệ, óc sáng tạo, nhân cách con người, kể chuyện sáng tạo là một hình thức để trẻ tham gia hoạt động văn học và đó là một hoạt động không thể thiếu được đối với trẻ ở lứa tuổi mầm non, vì thông qua hoạt động văn học trẻ có thể nhân ra rằng đây là loại hình nghệ thuật đặc sắc không thể thiếu được trong đời sống con người, rèn cho trẻ tính tập trung, thái độ nghiêm túc khi tham gia vào các hoạt động cũng như thực hiện các yêu cầu, nhiệm vụ của giáo viên đề ra và hình thành cho trẻ trở thành 1 con người năng động, tự tin giao tiếp trong mọi tình huống và lĩnh hội kiến thức trong các lĩnh vực. Đây là yêu cầu rất quan trọng đòi hỏi người giáo viên phải nhận thức được và xác định vai trò, trách nhiệm của mình trong tổ chức các phương pháp, hình thức hoạt động chung cho trẻ ở trường mầm non để không ngừng nghiên cứu, tìm tòi, sáng tạo, đưa ra các hình thức, phương pháp tổ chức cho trẻ lĩnh hội kiến thức mang phong cách, cá tính của riêng trẻ một cách nhẹ nhàng mà đạt kết quả cao.Phát triển ngôn ngữ góp phần phát triển toàn diện nhân cách trẻ ở trường Mầm non
     Trẻ ở độ tuổi trẻ mầm non chủ yếu sử dụng ngôn ngữ nói để giao tiếp và tìm hiểu về thế giới xung quanh và là thời kỳ “vàng “ đê tích luỹ vốn từ của trẻ. Để trẻ không bị mắc các tật về ngôn ngữ sau này, thời kỳ này các giáo viên cần hết sức chú ý đến rèn luyện phát âm và phát triển ngôn ngữ cho trẻ.
     II. Cơ sở thực tiễn
     Ngày nay với sự phát triển của công nghệ thông tin, người lớn vô tinh biến các thiên thần nhỏ của mình trở thành những cỗ máy, việc các con tiếp xúc sớm với các sản phẩm công nghệ như những chiếc điện thoại thông minh hay việc các con ngồi hàng giờ chơi game trên máy tính hay gián mắt vào chiếc Tivi hiện không còn xa lạ. Sau những giờ học trên lớp điều các con cần là một bầu không gian thoáng đãng để có thể thoải mái nô đùa, chạy nhảy, hoà mình vào cùng thiên nhiên trong lành, đó sẽ là khoảng thời gian tuyệt vời để các con có thể rèn luyện nâng cao sức khoẻ. Đồng thời, việc giúp các con tiếp xúc với những bộ môn nghệ thuật sớm sẽ tạo cơ hội cho các con kết bạn để trở nên mạnh dạn, tự tin hơn và khám phá những cảm xúc mới lạ của bản thân, nâng cao những kỹ năng sống cần thiết. Nếu trẻ được tạo nhiều cơ hội tham gia giao tiếp, trải nghiệm khám phá, thì như vậy trẻ  đã có thể được phát triển tư duy sáng tạo, giúp trẻ có nhiều cơ hội phát triển ngôn ngữ, tình cảm xã hội, phát triển thẩm mỹ, thể chất, phát triển nhận thức.
     Trong thực tế việc dạy trẻ Mầm non phát triển ngôn ngữ chỉ mang tích chất đáp ứng đủ chương trình mà  chưa chú ý đến tính sáng tạo như hoạt động kể chuyện sáng tạo hay đơn giản là việc hình thành cảm thụ văn học cho trẻ, chưa chú ý đến vẻ đẹp nội dung cũng như hình thức của các tác phẩm văn học trong quá trình dạy, giáo viên còn thiếu sự nhạy cảm và linh hoạt trong việc sử dụng biện pháp thủ thuật khi dạy trẻ làm quen với tác phẩm văn học. Bên cạnh đó còn nguyên nhân khách quan là giáo viên mới thực hiện chương trình Giáo dục Mầm non còn hạn chế về hình thức tổ chức, cách lựa chọn nội dung theo chủ đề, theo hướng mở nên phần nào ảnh hưởng đến việc tổ chức các hoạt động nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với văn học trong nhà trường.
     Thực tiễn của toàn ngành giáo dục nói chung và Quận Hoàng Mai nói riêng thì việc đi sâu lấy trẻ làm trung tâm luôn được đề cao, tạo điều kiện cho mỗi đứa trẻ được hoạt động tích cực phù hợp với sự phát triển của bản thân trẻ, đáp ứng tối đa nhu cầu và hứng thú của trẻ trong quá trình giáo dục. Để nâng cao chất lượng giáo dục và đạt được kết quả như mong đợi thì theo chương trình giáo dục mầm non được Bộ GD&ĐT ban hành vai trò của người giáo viên được khẳng định là vô cùng quan trọng trong phong trào đổi mới về phương pháp dạy học, đó là làm gì để phá vỡ sự thụ động của người học, phá vỡ kiểu dạy truyền thống của giáo viên.
     Nhận thức tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo lớp công dân tí hon đáp ứng với yêu cầu và xu thế hội nhập của toàn ngành giáo dục hiện nay. Thực hiện chủ trương đổi mới phương pháp giảng dạy trong toàn ngành Giáo dục nói chung và bậc học mầm non nói riêng. Tôi cũng xin mạnh dạn đưa ra những suy nghĩ và hiểu biết của mình về “Một số biện pháp giúp trẻ 3-4 phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo”. Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy, tôi luôn trăn trở để tìm ra hướng đi, giải pháp phù hợp với đặc điểm của trẻ tại lớp. Để việc đổi mới không chỉ là phong trào, không chỉ được nhìn thấy trên bề nổi mà còn được nhân rộng ở các nhà trường, ở từng lớp học
     a. Thuận lợi:
     * Về cơ sở vật chất:
- Môi trường sư phạm sáng- xanh - sạch - đẹp - an toàn.
- Sân trường tạo khung cảnh thiên nhiên sinh thái, cây bóng mát, cây ăn quả, sân cỏ nhân tạo, có khu vui chơi thể chất và đồ dùng tập thể hình cho trẻ đạt hiệu quả.
- Môi trường nhóm, lớp sắp xếp trang trí thẩm mỹ, màu sắc trang nhã.
- Đồ dùng đồ chơi mới lạ, có độ bền cao, sắp xếp quy mô, khoa học và hợp lý.
- Nhà trường đầu tư Tài liệu hướng dẫn đảm bảo, theo chương trình Giáo dục Mầm non. Giáo viên được học tập bồi dưỡng thường xuyên về các chuyên đề cho trẻ làm quen với chuyên đề văn học và các chuyên đề khác
     * Về phía giáo viên:
- Giáo viên tại lớp tôi công tác là 3 giáo viên đã đạt trình độ Đại học. Có chuyên môn nghiệp vụ vững vàng, yêu nghề, mến trẻ có tố chất tốt, tích cực tham giá các hoạt động, luôn luôn sáng tạo
- Giáo viên nắm vững phương pháp trong các lĩnh vực. Biết thiết kế và  xây dựng môi trường lớp phù hợp với độ tuổi
- 100% giáo viên soạn bài bằng máy tính, nhiều giáo viên biết soạn giáo án điện tử, biết sử dụng công nghệ thông tin vào tổ chức hoạt động cho trẻ.
- Giáo viên tại lớp có khả năng tạo hình và có ý thức cao trong việc sưu tầm các nguyên vật liệu mang tính mở
- Giáo viên có ý thức nghiên cứu đầu tư thời gian, công sức trong việc tạo đồ dùng đồ chơi từ nguyên vật liệu khác nhau
- Qua các năm thực hiện chuyên đề cho trẻ làm quen TPVH- LQCV, giáo viên đã thực sự có nhiều đầu tư vào việc nâng cao các phương pháp, hình thức cho trẻ LQTPVH đã chú trọng nhiều đến việc đọc, kể diễn cảm và dạy trẻ kể lại chuyện, kể sáng tạo dưới nhiều hình thức đa dạng và phong phú
     * Về phía trẻ:
- Học sinh của lớp nhanh nhẹn, có sức khoẻ tốt để tham gia vào các hoạt động của lứa tuổi.
- 100% trẻ ăn bán trú tại trường, số cháu được phân chia theo đúng độ tuổi, tạo thuận lợi cho việc tổ chức các hoạt động đồng đều theo quá trình phát triển tâm lí của trẻ.
     * Về phía phụ huynh:
     Đa số phụ huynh của lớp nhiệt tình, quan tâm chu đáo tới con em và thường xuyên trao đổi với giáo viên về tình hình học tập của con em mình. Đa số họ còn là những người có nhận thức cao trong việc giáo dục con cái nên việc phối hợp giữa nhà trường và gia đình để chăm sóc giáo dục trẻ gặp nhiều thuận lợi.
     b. Khó khăn :
      * Về cơ sở vật chất:
          - Còn có những nguyên vật liệu cũ, sử dụng nhiều năm.
          - Đồ dùng, đồ chơi cần tăng thêm sự phong phú, đa dạng về chủng loại và đồ chơi phát triển trí tuệ.
     * Về phía giáo viên:
     Một số giáo viên trẻ mới ra trường chưa có kinh nghiệm trong giảng dạy thực tế, thực hiện tiết học máy móc, thiếu sự sáng tạo, không xác định rõ ràng đâu là biện pháp chính nên đã không khai thác triệt để được phương pháp đó dẫn đến chưa làm nổi bật đặc trưng của tiết học.
- Tiết học trở nên khô cứng chưa khai thác các biện pháp tích hợp lồng ghép các nội dung khác vào tiết học để kích thích tư duy của trẻ.
- Bên cạnh đó vẫn còn một số giáo viên khả năng còn cảm nhận các tác phẩm văn thơ truyện còn hạn chế giọng đọc và cách phối hợp ánh mắt, cử chỉ, điệu bộ, minh họa chưa bộc lộ cảm xúc hấp dẫn cuốn hút trẻ
- Phương pháp lồng ghép tích hợp chưa linh hoạt sáng tạo kết quả trên trẻ chưa cao, trẻ chưa thực sự say mê, hào hứng, sử dụng đồ dùng dạy học chưa có khoa học, dẫn đến giờ học trẻ ít tập trung chú ý hiệu quả trên tiết học chưa cao.
- Một số giờ văn học còn thiếu các yếu tố phụ trợ như: Âm thanh, cảnh trí, trang phục, ánh sáng, hiệ ứng… làm cho hoạt động học không thu hút được sự chú ý của trẻ.
- Một số giáo viên, chưa mạnh dạn tự tin, còn rụt rè, nhút nhát, chưa dám thể hiện trước đám đông, chưa biết cách tạo cơ hội cho trẻ hoạt động tích cực. Một số khác còn nói nhiều, lúng túng trong việc vận dụng chương trình giáo dục mầm non mới vào thực tế giảng dạy.
- Hình thức và phương pháp tổ chức các hoạt động trong chương trình còn chưa sáng tạo, khi thực hiện còn cứng nhắc, chưa linh hoạt.
     * Về phía trẻ :
 - Tuy trẻ cùng độ tuổi nhưng khả năng hòa nhập không đều. Một số trẻ nhút nhát và không đi học đều cũng làm ảnh hưởng đến quá trình học. Một số trẻ lười vận động. một số trẻ hơi hiếu động, tập trung thấp
- Khả năng chú ý có chủ định của trẻ còn kém. Trẻ dễ dàng nhập cuộc chơi nhưng cũng nhanh chóng tự rút ra khỏi trò chơi nếu nó không còn hứng thú. Hơn nữa tâm lý trẻ mẫu giáo bé còn chưa ổn định, khả năng tập trung chưa cao. ở lứa tuổi này bé đang trải qua “Thời kì khủng hoảng tuổi lên ba” tính độc lập bắt đầu xuất hiện ở trẻ, nhu cầu muốn khẳng định mình là rất lớn, trẻ muốn cái gì cũng dành về mình, do đó tính ích kỉ càng có dịp phát triển. Trẻ không chịu phối hợp các hoạt động với các bạn trong lớp.
- Trẻ phần lớn chưa được tiếp xúc với đồ dùng nguyên liệu mới
- Một số cháu còn nói ngọng, gia đình chưa chú ý rèn luyện
- Đa phần phụ huynh còn nghĩ con em mình còn quá nhỏ, chưa thể tự làm được 1 số việc, trẻ làm còn chậm, cẩu thả và không thể làm được nên phụ huynh vô tình làm luôn hộ trẻ, trẻ không còn được làm mọi việc, tạo thói quen ỉ lại từ người lớn.
     III. Các biện pháp thực hiện:
     3.1 Biện pháp 1: Khảo sát thực trạng tại trường mầm non
     Để thực hiện được “Một số biện pháp giúp trẻ 3-4 phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo”, tôi đã tiến hành khảo sát thực tế ở lớp và kết quả thu được như sau:
     * Khảo sát chất lượng giáo viên đầu năm lớp mẫu giáo bé số 1 (Số lượng giáo viên là 3):

     * Về phía phụ huynh:
     Một số phụ huynh còn chưa thực sự quan tâm đến việc học hành của con em mình chỉ nghĩ đến trường là chỉ đảm bảo việc ăn, ngủ, không quan tâm đến việc học hành của con em mình.
     Từ những nguyên nhân trên và thực tiễn đã áp dụng ở lớp học của mình dưới góc độ là một giáo viên tôi mạnh dạn đưa ra “Một số biện pháp giúp trẻ 3-4  phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo”.
     3.2. Biện pháp 2: Tạo môi trường hoạt động cho trẻ kể chuyện sáng tạo. 
     Mục đích:
     Để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ  đạt kết quả cao thì giáo viên phải chuẩn bị môi trường cho trẻ hoạt động, vì môi trường đóng vai trò rất quan trọng nếu cô tạo được môi trường cho trẻ hoạt động tốt thì sẽ kích thích trẻ phát triển ngôn ngữ, tham gia vào các hoạt động và kết quả đạt được rất cao. Môi trường có phù hợp, đa dạng, phong phú thì sẽ gây hứng thú cho trẻ. Đây cũng là nội dung của phong trào thi đua“ Xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực” mà những năm gần đây Bộ Giáo dục, Phòng Mầm non Sở GD&ĐT đã triển khai.
     Cách thực hiện:
     1. Môi trường hoạt động cho trẻ hoạt động trong phòng, lớp.
+ Trang trí, sắp xếp phòng, lớp các góc chơi đảm bảo thẩm mĩ, thân thiện, an toàn, phù hợp với nội dung giáo dục bằng cách đưa hình ảnh nhân vật của các câu chuyện nổi bật vào góc văn học và một số góc trong và ngoài lớp học thể hiện trên các mảng tường Những câu chuyện được thể hiện trên các mảng tường trong không gian to đã giúp trẻ dễ tri giác, trẻ được thảo luận, bàn bạc về câu chuyện đó. Từ đó trẻ biết vận dụng những kiến thức đó vào kể chuyện sáng tạo một cách dễ dàng.
+ Có các đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu đa dạng, phong phú, hấp dẫn trẻ, tạo môi trường ngôn ngữ để trẻ tương tác và phát triển các kỹ năng, đi sâu làm một số đồ dùng trực quan cho trẻ hoạt
+ Tùy vào vị trí của lớp mà giáo viên bố trí góc văn học gần nơi có nhiều ánh sáng, yên tĩnh, ít người qua lại. Ở đó có thảm, đệm, gấu bông sẽ làm cho góc này trở nên ấm cúng hơn và mời gọi hơn với trẻ .Trẻ có thể theo đuổi các hoạt động đọc viết do trẻ tự khởi xướng hoặc tự thực hiện các kỹ năng phát triển của trẻ.
+ Hình thành góc đọc hấp dẫn nơi mà có những cuốn sách yêu thích của trẻ luôn có sẵn. Khuyến khích trẻ mang những cuốn sách hay từ nhà đến lớp để cùng chia sẻ. Luôn làm cho lớp học  tràn ngập sách. Để sách ở những nơi vừa tầm với của trẻ. Có những cuốn sách mà cả lớp có thể đọc cùng nhau, những cuốn sách mà trẻ “có thể đọc được” và những cuốn tạp chí, sách nhiều tranh ảnh.
+ Khuyến khích trẻ cùng cô trang trí, sắp đặt các đồ dùng trong góc theo ý thích phù hợp dễ lấy, dễ cất, dễ sử dụng.
+ Trong lớp