Tay - chân - miệng được chia thành nhiều mức độ, từ độ 1 đến độ 4. Phần lớn trẻ gặp ở mức độ nhẹ, nhưng vẫn có không ít trường hợp lên độ 2, 3, 4. Độ càng cao thì càng nguy hiểm, có thể để lại hậu quả nặng nề, thậm chí đe dọa tính mạng. Vì vậy, điều quan trọng không phải là nghe ai đó nói “chắc không sao đâu”, mà là ba mẹ cần hiểu đúng về bệnh để biết khi nào theo dõi tại nhà, khi nào phải đưa con đi khám ngay.
Dưới đây là 10 điều ba mẹ nhất định cần biết về tay chân miệng:
1. Tay chân miệng là bệnh do virus gây ra Bệnh do virus gây nên, thường biểu hiện ở miệng, lòng bàn tay, lòng bàn chân nên được gọi là tay chân miệng. Nói đơn giản, đây là bệnh truyền nhiễm rất hay gặp ở trẻ nhỏ, nhất là độ tuổi đi nhà trẻ.
2. Trẻ có thể bị tay chân miệng nhiều lần Nhiều ba mẹ nghĩ con bị một lần rồi thì sẽ không bị lại. Thực ra không phải vậy. Có nhiều loại virus khác nhau gây tay chân miệng. Lần này con nhiễm loại này, lần sau có thể nhiễm loại khác. Vì thế một đứa trẻ hoàn toàn có thể bị lại, thậm chí bị 2 lần trong cùng một mùa.
3. Dấu hiệu điển hình là các nốt ở miệng, tay, chân… nhưng không phải bé nào cũng giống nhau Bệnh thường gây nổi ban, nổi bọng nước hoặc vết loét ở: Quanh miệng Trong miệng Lòng bàn tay Lòng bàn chân Đầu gối Khe mông Có bé mọc rất điển hình, nhìn là nghĩ ngay đến tay chân miệng. Nhưng cũng có bé chỉ nổi ít nốt, mọc không đủ chỗ nên ba mẹ dễ nhầm với nhiệt miệng, viêm họng hay dị ứng da.
4. Chẩn đoán chủ yếu là nhờ bác sĩ khám trực tiếp Bệnh này nhiều khi bác sĩ chẩn đoán bằng cách hỏi bệnh và nhìn tổn thương ngoài da, trong miệng. Vì vậy, khi thấy con có dấu hiệu nghi ngờ, tốt nhất là cho con đi khám. Đừng tự đoán kiểu: “Chắc là nhiệt miệng thôi…” “Hình như chỉ là nổi mẩn…” “Chắc không phải đâu…” Và cũng đừng quá trông chờ vào việc chụp một tấm ảnh rồi nhắn tin hỏi. Ảnh không thể thay cho một cuộc khám đầy đủ.
5. Tay chân miệng không có thuốc diệt virus, điều trị chủ yếu là theo dõi sát và xử lý triệu chứng Hiện nay chưa có thuốc đặc hiệu để tiêu diệt virus gây tay chân miệng. Điều trị chủ yếu là: Hạ sốt nếu trẻ sốt Giảm đau miệng để trẻ đỡ khó chịu Bù nước, giúp trẻ ăn uống tốt hơn Theo dõi để phát hiện sớm biến chứng Nói dễ hiểu, việc của bác sĩ là giúp con vượt qua giai đoạn virus đang hành bệnh một cách an toàn nhất. Khi đi khám, bác sĩ sẽ trả lời 4 câu rất quan trọng: Có đúng là tay chân miệng không? Con đang ở mức độ nào? Con đang ở ngày thứ mấy của bệnh? Đã có dấu hiệu biến chứng hay chưa? Nếu bệnh đi qua khoảng 7 ngày mà không có dấu hiệu nặng, thường có thể yên tâm hơn rất nhiều.
6. Có một số loại virus dễ gây bệnh nặng hơn, trong đó EV71 là loại cần đặc biệt lưu ý Tay chân miệng do nhiều loại virus gây ra, nhưng có một số nhóm dễ gây biến chứng nặng hơn. EV71 là một trong những loại virus như vậy. Nếu xét nghiệm EV71 dương tính, nghĩa là trẻ bị tay chân miệng do EV71 gây ra thì cần theo dõi sát hơn. Nếu EV71 âm tính, không có nghĩa là được chủ quan hoàn toàn, vì trẻ vẫn đang mắc tay chân miệng do virus khác. Tóm lại: dương tính thì phải cẩn thận, âm tính cũng vẫn phải theo dõi kỹ.
7. Ba mẹ phải đặc biệt để ý 4 dấu hiệu cảnh báo nặng sau đây Đây là phần rất quan trọng. Nếu con bị tay chân miệng mà có một trong các dấu hiệu dưới đây, ba mẹ nên đưa con đi khám lại ngay: Sốt cao trên 39 độ C Quấy khóc nhiều, khó dỗ khác thường Ngủ hay giật mình Tay chân run run, cầm nắm không vững như bình thường Đây có thể là dấu hiệu bệnh đang chuyển nặng. Nhiều trường hợp ban đầu rất nhẹ, nhưng chỉ sau một thời gian ngắn đã diễn tiến khác đi. Vì vậy, ba mẹ đừng thấy con mới chỉ nổi vài nốt mà lơ là.
8. Bệnh lây rất dễ, chủ yếu qua nước bọt và đường phân – miệng Tay chân miệng lây từ trẻ này sang trẻ khác rất dễ qua 2 con đường chính: Qua nước bọt: trẻ chơi gần nhau, nói chuyện, ho, hắt hơi, dùng chung đồ vật… là có thể lây. Qua đường phân – miệng: virus trong phân của trẻ bệnh dính vào tay người chăm sóc, đồ chơi, vật dụng… rồi từ đó vào miệng trẻ khác. Nói đơn giản, bệnh này lây rất nhanh trong môi trường đông trẻ như nhà trẻ, lớp mẫu giáo, khu vui chơi.
9. Thời gian ủ bệnh thường khoảng 4–6 ngày
Nếu hôm nay con bắt đầu có biểu hiện, thì rất có thể trong khoảng gần 1 tuần trước đó con đã tiếp xúc với nguồn lây rồi. Đó là lý do vì sao nhiều ba mẹ thấy con ở nhà “có đi đâu đâu mà vẫn bị”. Thực ra con có thể đã tiếp xúc với bạn bệnh từ vài ngày trước mà mình không biết.
10. Bệnh thường kéo dài khoảng 7 ngày, thời gian này là lúc cần theo dõi kỹ nhất Phần lớn trẻ sẽ bệnh trong khoảng 1 tuần. Có bé nhẹ thì nhanh hơn, có bé kéo dài hơn đôi chút. Ví dụ con được chẩn đoán tay chân miệng độ 1 ở ngày thứ 3 của bệnh, thì ba mẹ vẫn cần theo dõi thật sát thêm 4 ngày nữa. Nếu qua giai đoạn đó mà con không có các dấu hiệu cảnh báo nặng, ăn uống dần khá hơn, tỉnh táo hơn, sốt giảm, thì ba mẹ có thể yên tâm hơn.
Điều quan trọng nhất ba mẹ cần nhớ là gì?
Tay- chân -miệng đa phần là nhẹ, nhưng cái khó của bệnh là có những trường hợp trở nặng không báo trước rõ ràng. Vì vậy, ba mẹ không cần hoảng loạn… nhưng nhất định không được chủ quan. Thấy con nghi ngờ tay chân miệng: Đưa con đi khám để xác định đúng bệnh Theo dõi sát trong những ngày đầu Nhớ kỹ các dấu hiệu cảnh báo nặng Có bất thường là đi khám lại ngay nuôi con nhỏ, sợ nhất là không biết đâu là chuyện bình thường, đâu là dấu hiệu nguy hiểm. Hiểu đúng bệnh chính là cách giúp ba mẹ bớt hoang mang, và giúp con an toàn hơn rất nhiều. “Phòng bệnh hơn chữa bệnh” – câu này cũ nhưng chưa bao giờ sai. Biết sớm một chút, để ý kỹ một chút, cẩn thận thêm một chút… nhiều khi là đã tránh được cả một cơn hoảng hốt cho gia đình.